اثربخشی کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر فرسودگی هیجانی و خودشفقت ورزی در دانشجویان مضطرب

نویسندگان

1 گروه روانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

2 استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

3 گروه روانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 گروه روانشناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

doi
10.22038/mjms.2025.27178
چکیده

مقدمه فرسودگی هیجانی و کاهش خودشفقت‌ورزی از پیامدهای رایج اضطراب در میان دانشجویان هستند که می‌توانند عملکرد تحصیلی و سلامت روان آن‌ها را تحت‌تأثیر قرار دهند. در سال‌های اخیر، مداخله‌های مبتنی بر ذهن‌آگاهی به‌عنوان رویکردی مؤثر برای بهبود سازگاری هیجانی مورد توجه قرار گرفته‌اند. پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی بر میزان فرسودگی هیجانی و خودشفقت‌ورزی در دانشجویان مضطرب انجام شد. روش کار این مطالعه با طرح نیمه‌آزمایشی پیش‌آزمون–پس‌آزمون با گروه کنترل اجرا گردید. از میان دانشجویان مضطرب دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران در سال 1403، ۳۰ نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه ۱۵ نفر) جایگزین شدند. گروه آزمایش طی ۸ جلسه ۹۰ دقیقه‌ای آموزش کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی را دریافت کرد، درحالی‌که گروه کنترل مداخله‌ای دریافت نکرد. ابزارهای پژوهش شامل پرسش‌نامه فرسودگی هیجانی (مسلش و جکسون، 1981) و مقیاس خودشفقت‌ورزی (نف، 2003) بود. داده‌ها با استفاده از تحلیل کوواریانس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نتایج نشان داد که مداخله مبتنی بر ذهن‌آگاهی منجر به کاهش معنادار فرسودگی هیجانی و افزایش معنادار خودشفقت‌ورزی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شد (001/0 p<). نتیجه ­گیری این یافته‌ها بیانگر آن است که کاهش استرس مبتنی بر ذهن‌آگاهی می‌تواند رویکردی کارآمد برای بهبود سلامت هیجانی و افزایش خودشفقت‌ورزی در دانشجویان مضطرب باشد.