شاخص قابلیت پیادهروی: رویکردی برای توسعه پایدار شهری (مورد مطالعه: منطقه 16 شهرداری تهران)
نویسندگان
1 گروه پژوهشی محیطزیست، پژوهشکده محیطزیست، دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فنآوری پیشرفته، کرمان، ایران
2 گروه مطالعات محیطی، پژوهشکده تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت)، تهران، ایران.
3 گروه آموزشی طراحی شهری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر، تهران، ایران
4 گروه آموزشی طراحی شهری، دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران، تهران، ایران
5 گروه مهندسی محیط زیست، دانشکده محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران
doi
10.48308/envs.2022.1165چکیده
سابقه و هدف: توسعه زیرساختهای لازم برای بهبود قابلیت پیادهروی (پیادهرهواری) در مناطق شهری نقش مهمی در توسعه پایدار شهری دارد و از جنبههای مختلف محیط زیستی، سلامت عمومی و عدالت اجتماعی میتواند باعث بهبود کیفیت زندگی در شهر شود. بر این اساس هدف این مطالعه معرفی شاخصی برای ارزیابی قابلیت پیادهروی با رویکرد توسعه شهر پایدار در منطقه 16 شهرداری تهران بهعنوان یکی از سبزترین مناطق شهری تهران بود.مواد و روشها: در این مطالعه از روش تحقیق اسنادی، به مطالعه و جمعآوری معیارها، کیفیتها، ویژگیها و متغیرهای کالبدی، عملکردی و فضایی محیط انسانساخت مؤثر بر پیادهروی در منطقه 16 شهرداری تهران پرداختهشده است. سپس با استفاده از تحلیل مکانی GIS و ارجحیت بندی شاخصها با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی به قابلیت پیادهروی بخشهای مختلف منطقه مورد ارزیابی قرارگرفته است.نتایج و بحث: معیارهای مؤثر بر پیادهروی در منطقه 16 شهر تهران در 9 دسته اصلی و 30 زیر معیار به حالت ساختار سلسله مراتبی دستهبندی و اطلاعات مکانی و فضایی آنها گردآوری شد. تنوع و طیف وسیع شاخصهای مورد ارزیابی تحلیل جامعی از وضعیت موجود را نتیجه میدهد که میتوان آن را یکی از نقاط قوت این مطالعه دانست. هر یک از این شاخصها برای منطقه موردمطالعه مورد تحلیل و وضعیت قابلیت پیادهروی در منطقه 16 شهرداری تهران بر اساس هر یک از شاخصهای موردبررسی قرار گرفت. با استفاده از ارجحیت بندی معیارهای بر اساس نظر خبرگان و روی همگذاری لایههای مختلف درنهایت نقشه درجه قابلیت پیادهروی (پیاده رهواری) و نقشه درجه قابلیت پیادهروی شبکه معابر در سطح منطقه 16 شهرداری تهران به دست آمد. بر نتایج بهدستآمده ارزش فضایی به ترتیب در محلات خزانه، نازیآباد و باغ آذری بیشترین مقدار را نشان میدهد. علاوه بر این به ترتیب خیابانهای بخارایی، خیابان مدائن، خیابان رجایی و خیابان مجاور بوستان بعثت عنوان محورها با بالاترین میزان پیاده رهواری منطقه را به خود اختصاص میدهند.نتیجهگیری: محورهای پیاده رهوار مشروط بر بررسیهای تفصیلی ترافیک، بهترین مکانها برای تعریف پیاده راه و یا سبز راههای شهری شناسایی شدند و ازآنجاکه این محورها حجم ترافیک پیاده بالایی را به خود اختصاص میدهند اهمیت توجه به نیازهای انسان پیاده در آنها بسیار حائز اهمیت است. سه محله نازیآباد، علیآباد شمالی و خزانه بهعنوان سه منطقه مناسب برای توسعه محورهای پیاده رهوار منطقه شناسایی و جهت تمرکز بیشتر شهرداری منطقه معرفی شدند.
