بررسی افزایش تحمل یونجه در برابر خشکی (Medicago sativa L.) با استفاده از تنوع سوماکلونال

doi
10.22092/ijrfpbgr.2004.115461
چکیده

تنش خشکی در مناطق خشک و نیمه خشک پدیده‌ای غیر قابل اجتناب می‌باشد. انتخاب این‌ویترو با استفاده از کشت بافت به شناسایی دقیق ژنوتیپهای متحمل دربرابر خشکی کمک می‌کند و به‌عنوان مکمل روشهای کلاسیک اصلاحی توان زیادی را برای ایجاد، نگهداری و کاربرد ژرم‌پلاسم عرضه می‌نماید. در این آزمایش بذرهای یونجه یزدی که در قبل برای تحمل دربرابر خشکی انتخاب شده بودند، مورد استفاده قرار گرفتند. شناسایی و انتخاب ژنوتیپهای متحمل دربرابر خشکی یونجه (Medicago sativa L.) در دو آزمایش از طریق تکنیک هیدروپونیک و کشت بافت در شرایط آزمایشگاه انجام شد. ارزیابی کالوسها در قالب طرح کاملاً تصادفی با تیمارهای شاهد و غلظت‌های مختلف پلی‌اتیلن‌گلایکول (30، 60، 90، 120 و 150 گرم در لیتر) با 10 تکرار در هر تیمار بررسی شد. در مرحله بعد میزان باززایی و انتخاب این‌ویترو برای تحمل دربرابر خشکی با 40 تکرار در هر تیمار بررسی شد. گزینش گیاهان متحمل دربرابر خشکی در آزمایش هیدروپونیک در توان منفی 12 بار (261/326 گرم در لیتر PEG) صورت گرفت. در مرحله آخر مقاومت دربرابر خشکی در نتایج گیاهان گزینش شده (یزدی-م و R1) به همراه ژنوتیپ اولیه (یزدی) در شرایط هیدروپونیک و ریزازدیادی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج بدست آمده از کشت بافت نشان دادند که غلظت‌های کم PEG تأثیر قابل ملاحظه‌ای بر کالوس نداشته، به‌طوری‌که خصوصیات کالوس در آنها به‌صورت نرمال و مشابه با محیط بدون تنش بود. در بررسی اثرات تنش خشکی بر جوانه‌زنی و رشد گیاهچه‌ها، ژنوتیپهای مختلف بذری (یزدی، یزدی-م و R1) از نظر بسیاری از صفات بررسی شده تفاوت معنی‌داری را نشان نداده و میزان تحمل به خشکی در شرایط تنش ناشی ازPEG تقریباً یکسان بود.