اثر سوشهای مختلف ریزوبیوم بر روی رشد و تثبیت نیتروژن یونجههای یکساله
نویسندگان
1 عضو هیأت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران
2 عضو هیأت علمی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران
3
4 عضو هیأت علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع.
doi
10.22092/ijrfpbgr.2004.115489چکیده
کشت متوالی غلات در بسیاری از مناطق دنیا، سطح نیتروژن خاک را به حدی کاهش داده است که در حال حاضر تولیدات گیاهی به کود نیتروژنه بسیار وابسته است. معرفی لگومها و سوشهای ریزوبیومی که همزیستی مؤثری با هم داشته باشند باعث افزایش تولید علوفه غنی از پروتئین میشود و همچنین باعث اصلاح ساختار خاک میگردد. چهار گونه یونجه یکساله ((Medicago littoralis, M. polymorpha, M. rigidula, M. truncatula, در ترکیب با چهار سوش مختلف Rhizobium meliloti (محلی، همند، R95 و S13 ) کشت گردیدند. همچنین یک شاهد بدون تلقیح برای هر گونه در نظر گرفته شد. تیمار شاهد (بدون تلقیح) شامل نیتروژن معدنی بود. تمام ترکیبهای یونجه و ریزوبیوم، با محلول بدون نیترات رشد کردند. تیمار شاهد با محلول غذایی حاوی mM 5/2 نیترات آبیاری شد. آزمایش به مدت 90 روز در اتاقک رشد برای بررسی وزن خشک اندام هوایی و نیتروژن اندام هوایی انجام گرفت. توانایی لاینهای یونجه در تشکیل یک همزیستی مؤثر با ریزوبیومها متفاوت بودند. M. truncatula بالاترین همزیستی را با سوشهای محلی، همند و R95داشت. همچنین M. littoralis در چهار تیمار تلقیحی درصد نیتروژن نزدیک به تیمار شاهد داشت. M. rigidulaبیشترین همزیستی را با R95 و سپس با S13 داشت. M.polymorpha همزیستی ضعیفی با تمام سوشها داشت به طوری که هیچ گرهای بر روی ریشهها تشکیل نشد. M. truncatula بیشترین وزن خشک اندام هوایی را در میان پنج تیمار تلقیحی و غیر تلقیحی داشت (mg/plant250). M. trumcatula و M. littoralis واکنشهای مشابهی با تمام سوشها نشان دادند. M. rigidulaبه سوشهای اختصاصی Rhizobium meliloti برای تثبیت نیتروژن نیاز دارد. M. plymorpha همزیستی مؤثری با هیچ یک از سوشها نشان نداد که میتوان نتیجه گرفت این گیاه به سوشهای بسیار اختصاصی نیاز دارد.