مناقشات منفعت طلبانه و بحران امنیتی آب در حوزه آبریز مشترک در منطقه غرب و جنوب غرب آسیا

نویسندگان

1 دانشگاه سراسری گیلان

2 دانشگاه گیلان

doi
10.30479/psiw.2021.12061.2670
چکیده

هدف: این نوشتار در نظر دارد برای فهم و تبیین ابعاد بحران آب در منطقه غرب و جنوب غرب آسیا و بررسی و تحلیل نگاه امنیتی-سیاسی رژیم اشغالگر قدس به منابع آبی در منطقه که چگونه می‌تواند معادلات آبی منطقه را تحت شعاع قرار دهد و کشور ترکیه نیز با وجود برنامه‌های توسعه منابع آبی در منطقه، چگونه به دنبال تحقق اهداف خود و تبدیل‌شدن به قطب صنعتی منطقه است که درنهایت هر دو بازیگر به محرک اصلی ایجاد تنش و چالش جدی در منطقه مبدل شده‌اند. روش: روش تحقیق مقاله حاضر توصیفی-تحلیلی و مطالعه موضوع به صورت تطبیقی در چهارچوب نظریه «ژئوپلیتیک و هیدروپلیتیک» است. اطلاعات لازم با استفاده از شیوه کتابخانه‌ای و با مراجعه به کتاب‌ها، مقالات، و نشریات داخلی و خارجی گردآوری شده است. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد که بحران امنیتی آب یکی از مهم‌ترین چالش‌های ژئوپلیتیک در آسیای غربی مطرح است. این منطقه جزء مناطق کم آب دنیا است که همین امر بسیاری از کشورهای این منطقه را به عقد پیمان‌ها و تدابیر سیاسی غیرمتداول واداشته است. بیشتر کشورهای آسیای غربی رودخانه‌های مشترکی دارند و این رودخانه‌ها غالباً بدون طرح و برنامه‌ریزی کلان در معرض بهره‌برداری بیش‌ازحد آب قرار دارند.در طول نیم‌قرن گذشته منازعات اعراب –رژیم اشغالگر قدس و به دنبال آن اهداف توسعه آبی ترکیه و تدابیر ژئواستراتژیک این کشور در آسیای غربی لزوم آنالیز دیپلماسی آب در منطقه را تحقق بخشیده است. نتیجه‌گیری: درواقع تقسیمات سیاسی منطبق بر حوضه‌های آبریز طبیعی نیست و مرزهای بین‌المللی بین کشورها نیز با آن منطبق نیست و این عدم تطابق تقسیمات سیاسی با حوضه‌های آبریز سبب اصلی ایجاد سوء مدیریت و عدم مدیریت بهینه منابع آب و در طولانی‌مدت سبب ایجاد بحران و تنش آبی در کشور و در کل منطقه خاورمیانه و جهان اسلام شده امری که در آینده نزدیک منجر به جنگ آب در کشور و نیز در سراسر خاورمیانه خواهد شد. این مقاله به صورت اسنادی و با شیوه توصیفی-تحلیلی بحران امنیتی آب در رژیم اشغالگر قدس و نقش ترکیه و اهداف یک‌سویه آن و تبعات آن در جهان اسلام را مورد تحلیل قرار داده است.