تحلیلی فلسفی از منشأ فرهنگ و امکان تغییر و برنامهریزی برای آن
نویسندگان
doi
چکیده
میتوان برای فرهنگ بهمعنای فلسفی و خاص کلمه، هم منشأیی غیربشری و هم منشأیی بشری درنظر گرفت. بدین معنا که گونهای از فرهنگ بههمراه مؤلّفهها و عناصر تشکیل دهندۀ آن،بهطورذاتی غیر بشری و بنابراین هدیۀ حقتعالی و یا کلام وجود است و سنخی دیگر از آن، تجلی فکر و اندیشۀ بشر است. هرچند دربارۀ نوع دوم، سخن از مدیریت و برنامهریزی فرهنگی امری مقبول و پذیرفتنی است؛ اما سخن دربارۀ مورد نخست، اندکی پیچیده و بحثبرانگیز است. این پیچیدگی تا حدّ بسیار زیادی در اصل ادعا؛ یعنی غیربشری بودن این سنخ از فرهنگ ریشه دارد. در این نوشتار پس از تفکیک این دو سنخ فرهنگ و تبیین برنامهریزی فرهنگی برای فرهنگهای ساخت بشر، برخلاف برخی تلقیها، امکان برنامهریزی برای فرهنگهایی که منشأ غیربشری دارند نیز تبیین گردیده است. بر این اساس میتوان گفت، هرچند حکمت و فرهنگ آغازی غیربشری دارد؛ اما در عین حال نقش و سهم انسان در پاسداری و ترویج این میراث در مکانها و زمانهای مختلف غیرقابل انکار است.
