تجزیه ژنتیکی تحمل شوری برخی ژنوتیپ‌های گوجه فرنگی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، بخش تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 استادیار، بخش تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

3 استادیار، بخش تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

doi
10.22034/iuvs.2024.2010421.1315
چکیده

تنش شوری یکی از مهم‌ترین عوامل کاهش تولید و رشد گوجه‌فرنگی (Solanum lycopersicum L.) در جهان است. از این رو برای بررسی پاسخ گوجه فرنگی به تنش شوری آزمایشی روی هفت رقم گوجه فرنگی از منشاء ایران، اروپا، آمریکای شمالی و مکزیک در قالب طرح دی‌آلل ناقص 7×7 انجام شد. آزمایش در دو سطح شوری صفر و 10 دسی‌زیمنس بر متر به صورت آزمایش فاکتوریل بر پایه طرح کاملاً تصادفی در مرحله استقرار نشاء انجام شد. پس از 20 روز وزن خشک ساقه و ریشه، طول ساقه و ریشه، تراکم ریشه، حجم ریشه، وزن خشک ریشه/ساقه، میزان یون‌های سدیم و پتاسیم برگ، کلروفیل A، B و کل اندازه‌گیری شد. پس از بررسی معنی‌داری اثر شوری، ژنوتیپ و اثر متقابل ژنوتیپ×شوری برای اکثر صفات، تجزیه دی‌آلل هیمن انجام شد و نشان داد که اثرات اپیستازی به جز پنج صفت طول ساقه و ریشه، تراکم ریشه، وزن خشک ریشه/ساقه و میزان پتاسیم برگ برای بقیه صفات معنی‌دار بود. با ادامه محاسبات دی‌آلل برای پنج صفت یاد شده درجه غالبیت (بیش از یک) و وراثت پذیری عمومی بالا برای این صفات به دست آمد که نشانگر اثرات فوق‌غالبیت و غالبیت در وراثت این صفات بود. با توجه به این نتایج، گزینش برای تحمل به شوری باید در نسل‌های آخر خودگشنی انجام شود تا منجر به تولید لاین‌های متحمل گردد. همچنین با توجه به مقادیر GCA ژنوتیپ‌های 7، 2 و 5 را می‌توان برای مطالعات تحمل به شوری برگزید.