تأثیر قارچ پیریفورموسپورا ایندیکا و محلول پاشی سلنات سدیم بر رشد فیزیولوژیکی و مورفولوژیکی کاهو تحت شرایط تنش فلز سنگین کادمیم در کشت هیدروپونیک

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 دانشجوی دکتری بیوتکنولوژی و اصلاح گیاهان باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی واحد استان اردبیل، اردبیل، ایران

3 استادیار گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 پژوهشگر مدعو علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

5 دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه علوم باغبانی دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

6 استاد گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

7 دانشجوی دکتری بیوتکنولوژی و اصلاح گیاهان باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه محقق اردبیلی، ایران

doi
10.22034/iuvs.2023.2009342.1309
چکیده

فلزات سنگین از جهت ماندگاری بالا و عدم تجزیه‌پذیری توسط میکروارگانیسم‌های خاک و دارای پتانسیل بالای جذب توسط گیاهان و ورود به زنجیره غذایی می‌باشد. به­ منظور ارزیابی تأثیر قارچ سرندیپیتیا ایندیکا و محلول­پاشی سلنیوم بر خصوصیات فیزیولوژیکی، رشد و عملکرد کاهو رقم لیتل جم قرمز (Lactuca sativa L) در شرایط آلودگی با عنصر سنگین کادمیوم، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار در شرایط کشت هیدروپونیک اجرا شد. فاکتور اول سمّیت کادمیوم در محلول غذایی (صفر، 30 و 60 میکرومولار) و فاکتور دوم قارچ سرندیپیتیا  ایندیکا (تلقیح و عدم تلقیح) و محلول‌پاشی سلنیوم در سه غلظت (صفر، 75 و 150 میکرومولار) و تیمارهای ترکیبی این دو فاکتور  (سطوح سمیت کادمیوم 0، 30 و 60 میکرومولار+ سطوح غلظت سلیوم 0، 75، 150 میکرومولار+ دو سطح تلقیح و عدم تلقیح قارج قارچ سرندیپیتیا ایندیکا) بود. نتایج حاصل نشان داد محلول‌پاشی سلنیوم و تلقیح با قارچ‌­ سرندیپیتیا ایندیکا باعث بهبود شاخص‌های رشدی و صفات بیوشیمیایی در گیاهان کاهو در شرایط تنش کادمیوم شد. کاربرد ترکیب تیماری (کادمیوم 0 میکرومولار + سلنیوم 150 میکرومولار + تلقیح قارچ سرندیپیتیا ایندیکا باعث تأثیر معنی‌داری بر وزن‌تر (95/90گرم) و خشک برگ (4/92 گرم)، تعداد برگ (20/48)، کلروفیل فلورسانس (0/89 میلی­ ثانیه)، محتوای نسبی آب (69/27درصد)، کلروفیل a،b (0/19 میلی ­گرم برگرم وزن­ تر؛ 0/07 میلی­گرم برگرم وزن ­تر) و کلروفیل­ کل (0/62 میلی­ گرم برگرم وزن ­تر)، کاروتنوئید (0/71 میلی­ گرم برگرم وزن ­تر)، آسکوربات پراکسیداز (0/06)، پرولین (0/66 میکروگرم بر وزن­ تر)، درصد همزیستی (89/75 درصد)، نشت الکترولیت (38/88 درصد)، مالون‌دی‌آلدئید (0/06)، قند محلول (0/82 میلی­گرم بر وزن تر)، پراکسید ‌هیدروژن (0/09) و کاتالاز (0/07) شد. بر اساس نتایج بدست آمده از این آزمایش مشخص گردید که استفاده از الیسیتورهای زیستی و شیمیایی می­تواند از راهکارهای اساسی جهت کاهش اثرات مخرب و منفی کادمیوم باشد.