حساسیت چند جمعیت شب‌پره مینوز گوجه‌فرنگی Tuta absoluta (Lep.: Gelechiidae) به حشره‌کش‌ تیوسیکلام هیدروژن اکسالات و تأثیر سه تشدید کننده بر کشندگی آن

نویسندگان

1 گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده مهندسی کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران

2 گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

4 گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

5 گروه گیاه‌پزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

doi
10.22034/iuvs.2023.1990277.1272
چکیده

شب­پره مینوز گوجه ­فرنگی Tuta absoluta (Lep.: Gelechiidae) یکی از آفات اقتصادی گلخانه‌های گوجه‌فرنگی ایران است. در این پژوهش اثر حشره ­کشی تیوسیکلام هیدروژن اکسالات (تیوسیکلام) به‌تنهایی و همراه با تشدید کننده­ های پروپانیل بوتوکساید PBO، دی اتیل مالئات DEM و تری فنیل فسفات TPP بر روی لاروهای سن 2 شب­پره مینوز گوجه‌فرنگی مورد بررسی قرار گرفتند. آزمایش‌های زیست­سنجی به روش غوطه‌وری برگ با استفاده از لارو سن دوم این آفت در دمای 1±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±60 درصد و دوره نوری L:D 16:8 ساعت انجام شد. آزمایش­ ها با پنج تکرار، پنج غلظت و 10 حشره در هر تکرار بر روی هشت جمعیت از جمعیت‌های گلخانه‌های ایران انجام شد. برای آزمایش ­های مربوط به تأثیر تشدید کننده­ ها، غلظت ­های ppm 1000 برای TPP و ppm 200 برای DEM و PBO تهیه گردید و لاروها 2 ساعت قبل از استفاده در آزمایش زیست‌سنجی با حشره‌کش تیوسیکلام، در معرض تماس با برگ‌های آغشته به تشدید کننده ­ها قرار گرفتند. نتایج زیست‌سنجی نشان داد LC50 حشره‌کش تیوسیکلام هیدروژن اکسالات در جمعیت‌های مختلف متغیر بود، به‌طوری‌که در جمعیت اردبیل با 275/2 میلی‌گرم بر لیتر بیشترین مقدار و در جمعیت یاسوج با 82/75 میلی‌گرم بر لیتر کمترین مقدار را داشته است. بیشترین نسبت تشدید کننده در جمعیت‌های یزد و اردبیل مربوط به تشدید کننده PBO بود که به ترتیب LC50 را از 252/2 و 275/1 به 102/1 و 141/1 میلی‌گرم بر لیتر کاهش داد. استفاده هم‌زمان از حشره‌کش تیوسیکلام و تشدید کننده ­ها به‌خصوص تشدید کننده PBO باعث افزایش سمیت تیوسیکلام هیدروژن اکسالات می‌شود. نتایج این تحقیق در مدیریت مقاومت آفت مینوز گوجه‌فرنگی مفید خواهد بود.