حساسیت چند جمعیت شبپره مینوز گوجهفرنگی Tuta absoluta (Lep.: Gelechiidae) به حشرهکش تیوسیکلام هیدروژن اکسالات و تأثیر سه تشدید کننده بر کشندگی آن
نویسندگان
1 گروه گیاهپزشکی، دانشکده مهندسی کشاورزی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران
2 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
3 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
4 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
5 گروه گیاهپزشکی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران
doi
10.22034/iuvs.2023.1990277.1272چکیده
شبپره مینوز گوجه فرنگی Tuta absoluta (Lep.: Gelechiidae) یکی از آفات اقتصادی گلخانههای گوجهفرنگی ایران است. در این پژوهش اثر حشره کشی تیوسیکلام هیدروژن اکسالات (تیوسیکلام) بهتنهایی و همراه با تشدید کننده های پروپانیل بوتوکساید PBO، دی اتیل مالئات DEM و تری فنیل فسفات TPP بر روی لاروهای سن 2 شبپره مینوز گوجهفرنگی مورد بررسی قرار گرفتند. آزمایشهای زیستسنجی به روش غوطهوری برگ با استفاده از لارو سن دوم این آفت در دمای 1±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±60 درصد و دوره نوری L:D 16:8 ساعت انجام شد. آزمایش ها با پنج تکرار، پنج غلظت و 10 حشره در هر تکرار بر روی هشت جمعیت از جمعیتهای گلخانههای ایران انجام شد. برای آزمایش های مربوط به تأثیر تشدید کننده ها، غلظت های ppm 1000 برای TPP و ppm 200 برای DEM و PBO تهیه گردید و لاروها 2 ساعت قبل از استفاده در آزمایش زیستسنجی با حشرهکش تیوسیکلام، در معرض تماس با برگهای آغشته به تشدید کننده ها قرار گرفتند. نتایج زیستسنجی نشان داد LC50 حشرهکش تیوسیکلام هیدروژن اکسالات در جمعیتهای مختلف متغیر بود، بهطوریکه در جمعیت اردبیل با 275/2 میلیگرم بر لیتر بیشترین مقدار و در جمعیت یاسوج با 82/75 میلیگرم بر لیتر کمترین مقدار را داشته است. بیشترین نسبت تشدید کننده در جمعیتهای یزد و اردبیل مربوط به تشدید کننده PBO بود که به ترتیب LC50 را از 252/2 و 275/1 به 102/1 و 141/1 میلیگرم بر لیتر کاهش داد. استفاده همزمان از حشرهکش تیوسیکلام و تشدید کننده ها بهخصوص تشدید کننده PBO باعث افزایش سمیت تیوسیکلام هیدروژن اکسالات میشود. نتایج این تحقیق در مدیریت مقاومت آفت مینوز گوجهفرنگی مفید خواهد بود.