فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

نماتد عامل ریشه گرهی Meloidogyne javanica به عنوان یکی از مهم ترین نماتدهای مخرب گیاهی در سطح جهان محسوب می شود. به دلیل مضرات ناشی از مصرف سموم شیمیایی در سلامت انسان و محیط زیست، استفاده از روش های مهار زیستی خصوصاً قارچ های آنتاگونیست که توانایی تولید برخی از آنزیم های مخرب نماتدها را داشته باشند می تواند به عنوان روشی جایگزین و مناسب برای کنترل این بیماری در نظر گرفته شود. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثر آنتاگونیستی برخی جدایه ‎های قارچی روی نماتد ریشه گرهی گوجه فرنگی در شرایط آزمایشگاهی و گلخانه‎ ای انجام گرفت. ارزیابی در شرایط آزمایشگاه به صورت توانایی تولید آنزیم لیپاز و محاسبه درصد تخم پارازیته شده در تقابل نماتد بیمارگر-قارچ آنتاگونیست و همچنین در شرایط گلخانه به صورت بررسی فاکتورهای رشدی گوجه فرنگی شامل: صفات ریخت‌شناسی (طول ریشه، وزن‎ تر و خشک ریشه، وزن‎ تر و خشک اندام‎های هوایی، تعداد انشعابات ساقه، ارتفاع بوته)، صفات عملکردی (تعداد میوه و وزن میوه در بوته) و صفات تکثیری نماتد (شاخص گال نماتد و تعداد تخم در کیسه تخم) تحت تأثیر جدایه های قارچی انجام شد. نتایج داده ها در شرایط آزمایشگاه نشان داد گونه ی قارچی Trichoderma atroviride در پنج روز متوالی اندازه گیری فعالیت ویژه آنزیم، دارای بیشترین مقدار تولید آنزیم لیپاز و همچنین بیشترین تعداد تخم پارازیته شده و کمترین تولید آنزیم لیپاز و تعداد تخم پارازیته شده مربوط به جدایه های قارچی Ulocladium dauci و Alternaria alternata بود. در شرایط گلخانه نیز قارچ T. atroviride در قیاس با شاهد آلوده به ترتیب با افزایش 95، 61/3 و 99/4 درصدی در طول ریشه، وزن تر و وزن خشک ریشه، با افزایش دو برابری در ارتفاع بوته نسبت به شاهد، افزایش دو برابری در وزن تر و خشک اندام‌های هوایی بوته و 47/8 درصد افزایش در تعداد ساقه، افزایش 45/4 درصدی در وزن میوه و افزایش دو برابری در تعداد میوه گوجه‌فرنگی نسبت به شاهد و همچنین به ترتیب با کاهش 41/8 و 48/8 درصد در جمعیت گال نماتد و تعداد تخم نماتد در بوته، دارای بالاترین اثر آنتاگونیستی علیه نماتد عامل ریشه گرهی بود و به عنوان موفق‎ترین جدایه‎ ی قارچی و جدایه های U. dauci و A. alternata به عنوان کم اثرترین جدایه ها در کاهش خسارت ناشی از نماتد ریشه‎ گرهی گوجه فرنگی معرفی می گردند.