ساخت و اعتباریابی پرسشنامۀ تسهیل مشارکت معلّمان در پژوهش‌سراهای دانش‌آموزی

نویسندگان

1 دانشیار مدیریت آموزشی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.

2 گروه آموزشی مدیریت آموزشی، دانشگاه علّامه طباطبائی، تهران، ایران.

3 گروه آموزشی مدیریت آموزشی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران

doi
10.22054/jti.2025.83237.1528
چکیده

هدف پژوهش، ساخت پرسشنامۀ تسهیل مشارکت معلّمان در پژوهش‌سراهای دانش‌آموزی بود که به روش آمیختۀ اکتشافی انجام پذیرفت. جامعۀ آماری پژوهش، معلّمان پژوهشگر استان سمنان در سال تحصیلی 1401-1400 بودند. به‌منظور گردآوری اطلاعات، پرسشنامه‌ای بسته‌پاسخ بر اساس مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با 21 گویۀ پنج‌گزینه‌ای به روش نمره‌گذاری لیکرت تنظیم شد. جامعۀ آماری شامل 380 نفر از معلّمان خبره و پژوهشگر بود. حجم نمونۀ آماری در بخش کیفی به روش شبکه‌ای 35 نفر و در بخش کمّی به روش تصادفی طبقه‌ای 181 نفر تعیین شد. برای روایی سؤالات مصاحبه (بخش کیفی) از بررسی توسّط اعضاء و تحلیل موارد منفی و برای سنجش پایایی از ضریب هولستی استفاده شد. تحلیل داده‌های مصاحبه با استفاده از روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی اشتراوس و کوربین انجام شد. در مرحلۀ پایانی کدِ انتخابی «راهکارهای تسهیل‌کنندۀ مشارکت معلّمان در پژوهش‌سراهای دانش‌آموزی» شامل 3 مؤلفۀ «اقدامات مشارکت‌جویانۀ آموزش‌وپرورش»، «اقدامات مشارکت‌جویانۀ پژوهش‌سراها» و «اقدامات مشارکت‌جویانۀ مدارس» با 21 شاخص شناسایی گردید. روایی صوری و محتوایی پرسشنامه (بخش کمّی)‌ با تأیید اساتید راهنما و مشاور و روایی سازۀ آن با روش تحلیل عاملی اکتشافی ارزیابی شد. پایایی پرسشنامه با روش آلفای کرونباخ به مقدار 957/0 محاسبه گردید و برای تحلیل داده‌های حاصل از روش مدل‌سازی معادلات ساختاری استفاده شد که نشانگر راهکارهای تسهیل‌کننده‌‌ در هر یک از محورها است. با توجّه به نتایج، این پرسشنامه از اعتبار و روایی مناسبی برخوردار است و می‌تواند به‌عنوان ابزاری کاربردی به‌منظور تسهیل مشارکت معلّمان در پژوهش‌سراهای دانش‌آموزی مورداستفاده قرار گیرد.