بررسی مناقشات عبدالحسین دهدشتی و کمپانی نفت جنوب (مطالعۀ موردی؛ اراضی قیر لارستان 1307-1301ش)

نویسندگان

1 استادیار، گروه تاریخ، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

2 استادیار، گروه تاریخ، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

3 دکتری تاریخ و مدرس گروه تاریخ، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران

doi
10.22034/ganj.2020.2606
چکیده

هدف: اختلافات عبدالحسین ده‌دشتی از علما و تجار مشهور با کمپانی نفت جنوب، بر سر مالکیت اراضی قیر لارستان واقع در شوشتر، و اقدامات دو طرف برای اثبات حقانیت و مالکیت خویش بر اراضی مذکور، و پیشنهادها و راهکارهای ده‌دشتی برای جلوگیری از سوءاستفادۀ کمپانی از منافع نفتی در فاصلۀ سال‌های 1301-1307ش/ 1922-1928م است. روش/رویکرد پژوهش: داده‌ها از اسناد آرشیوی و مدارک تاریخی  گردآوری شده‌است. یافته­ها و نتیجه­‌گیری:  قرارداد دارسی و کمپانی نفت جنوب با بختیاری­ها منجر به نادیده گرفتن حق مالکیت سادات قیری شوشتر بر اراضی قیر لارستان گردید. این اراضی در ابتدا به کمپانی نفت جنوب اجاره­ داده شده بود، اما اهمیت اقتصادی آن سبب گردید تا کمپانی نفت جنوب مدعی مالکیت بر آنها شود و حق تملک سادات قیری را نادیده بگیرد. سادات قیری با انتخاب عبدالحسین دهدشتی به­عنوان وکیل خویش موفق شدند مالکیت خود را بر آن زمین­ها اثبات و منافع اقتصادی- سیاسی کمپانی نفت جنوب را متزلزل کنند. به­پیشنهاد و پیگیری وکیل سادات قیری «مدیریت اداری و حسابرسی نفت» در خوزستان تشکیل و  سودجویی­های درباریان و افراد متنفذ، از منابع نفت، متوقف و محدود گردید.