منطقه‌گرایی انرژی؛ مطالعه موردی مدیترانه شرقی

نویسندگان

1 دانشجو دکتری علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 استادیار گروه مطالعات روسیه، واحد جهان، دانشگاه مطالعات تهران، تهران، ایران

doi
10.22067/pg.2021.70845.1055
چکیده

کشف ذخایر گاز، تاثیر قابل ملاحظه ­ای بر موازنه اقتصادی، ژئوپلیتیکی و سیاسی در منطقه مدیترانه شرقی داشته است. توسعه میادین و انگیزه بازیگران دولتی برای استخراج  و صادرات احتمالی باعث شده تا منطقه انرژی در مدیترانه شرقی شکل بگیرد. اگرچه در نظریات کلاسیک منطقه­ گرایی، تشکیل منطقه با قرابت جغرافیایی و انگیزه امنیتی بازیگران دولتی گره خورده و عوامل اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی به­ عنوان عناصر وابسته و فرعی در نظر گرفته می­ شوند اما در این پژوهش تلاش شده تا عامل انرژی را به­ مثابه عاملی مستقل در شکل­ گیری منطقه در نظر گرفته شود. این مساله باعث شده تا نقش بازیگران و عوامل دیگری در نظم منطقه­ ای مدیترانه شرقی مورد تاکید واقع شود. سوال اصلی مقاله آن است که فاکتورها و عوامل دخیل در شکل­ گیری یک منطقه انرژی کدامند و چه تاثیری روی امنیت و نظم منطقه ­ای به ویژه در منطقه­ مدیترانه شرقی داشته ­اند؟ فرضیه این مقاله آن است اکتشاف انرژی و ظهور منطقه انرژی در مدیترانه شرقی باعث شده تا بازیگران مختلفی از جمله بازار، شرکت­ها و تنظیم کننده ­های ملی و بین­ المللی با فشار روی دولت ­های منطقه از درگیری­ ها و منازعات مستقیم ژئوپلیتیک جلوگیری کرده و بسترهای همکاری و به تعبیر بهتر رقابت غیر مستقیم را فراهم آوردند.