عصیان زبردست‌خان چاپش‌لو در اواخر دورۀ قاجار در شمال خراسان: علل و پیامدها

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران

2 دکتری تاریخ گروه تاریخ دانشگاه شهید بهشتی و پژوهشگر تاریخ معاصر، تهران، ایران

doi
10.22034/ganj.2020.2609
چکیده

هدف: علل داخلی و خارجی طغیان زبردست‌خان چاپش‌لو از خان‌های درگز را در سال‌های پایانی دهۀ 1290ش بررسی می‌کند و تبعات آن را از زوایای سیاسی، نظامی، اجتماعی و اقتصادی وامی‌کاود. روش/ رویکرد پژوهش: داده‌ها عمدتاً با تکیه بر اسناد مراکز آرشیوی، و منابع کتابخانه‌ای گردآوری شده‌است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: بی‌ثباتی سیاسی و فقدان حکومت مرکزی مقتدر و بافت فرهنگی و ساخت اجتماعی-اقتصادی منطقۀ درگز عوامل داخلی و تکاپوهای پنهانی انگلیسی‌ها و حمایت تلویحی شوروی عناصر خارجی طغیان بودند پیامدهای این شورش عبارت بود از چالش دیپلماتیک دولت ایران با شوروی برای استرداد زبردست‌خان، تشدیدِ ناامنی و وحشت‌زدگی اهالی منطقه و بروز شکاف اجتماعی و آسیب به اموال و عایدات دولتی و دارایی‌های خصوصی.