فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سمیت فلزات سنگین تغییرات مورفولوژیکی، فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و فراساختاری متنوعی را در گیاهان ایجاد می­ نماید. به­ منظور ارزیابی تأثیر محلول­پاشی سلنیوم بر رشد و خصوصیات فیزیولوژیکی ریحان (.Ocimum basilicum L) در خاک ‌آلوده به آرسنیک، آزمایشی به ­صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. تیمارها شامل دو نوع خاک ‌آلوده و غیرآلوده به فلز سنگین آرسنیک (صفر و 4576 میلی­ گرم در کیلوگرم) و سه سطح محلو­ل­پاشی سلنیوم (سلنات سدیم) (صفر (شاهد)، 5 و 10 میلی­گرم در لیتر) بود. نتایج نشان داد که غلظت 10 میلی ­گرم در لیتر سلنات ­سدیم دارای بیشترین اثر مثبت بر شاخص­ های ریخت­ شناسی و رشد رویشی گیاه بود. کمترین مقدار کلروفیل a، کلروفیل b و کلروفیل کل (به ­ترتیب 2/11، 0/3 و 2/76 میلی­ گرم بر گرم وزن ‌تر) و آنتوسیانین، فنول و فلاونوئید (به­ ترتیب 1/03، 1/6 و 7/41 میلی­ گرم بر گرم وزن خشک) در گیاهان رشد­یافته در خاک‌ آلوده به آرسنیک و بدون محلول­پاشی سلنیوم مشاهده شد. بیشترین میزان کلروفیل a، کلروفیل b و کلروفیل کل (به ­ترتیب 5/7، 0/9 و 6/83 میلی­ گرم بر گرم وزن ‌تر) و آنتوسیانین، فنول و فلاونوئید (به­ ترتیب 2/74، 7/69 و 7/41 میلی­ گرم بر گرم وزن خشک) در گیاهان پرورش‌یافته در خاک غیرآلوده به آرسنیک و محلول­پاشی ­شده با بالاترین غلظت سلنیوم (10 میلی­ گرم در لیتر) به­ ثبت رسید. همچنین تیمار گیاه ریحان با سلنیوم در خاک‌آلوده به آرسنیک موجب افزایش محتوای کاروتنوئید، پرولین و قندهای محلول در گیاهان ریحان شد. با توجه به نتایج مطالعه حاضر، تیمار سلنیوم موجب تعدیل اثرات مخرب تنش آرسنیک و افزایش تحمل گیاه ریحان به شرایط تنش گردید.