فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: حکومت ایران در اوایل دهۀ چهل به‌دنبال اجرای اصلاحات ارضی برآمد. اجرای این قانون مخالفت‌هایی را به‌دنبال داشت که میزان آن به‌دلیل عجلۀ مجریان قانون و توجیه‌نبودن جامعۀ هدف، زیاد بود. حکومت از ابزار تبعید به‌دست کمیسیون امنیت اجتماعی برای تنبیه مخالفان استفاده کرد. هدف این مقاله پاسخ به این پرسش‌هاست: 1.آیا کمیسیون امنیت اجتماعی توانست با استفاده از ابزار تبعید بر نحوۀ اجرای قانون اصلاحات ارضی تأثیر بگذارد؟ 2. مؤلفه‌های تبعید مخالفان قانون اصلاحات ارضی چه بود؟ روش/رویکرد پژوهش: این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفادۀ گسترده از اسناد و مدارک آرشیوی و منابع اصلی انجام شده است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: کمیسیون امنیت اجتماعی از ابزار تبعید برای تنبیه مخالفان حکومت استفاده می‌کرد. سرعت اجرای قانون اصلاحات ارضی باعث گسترش مخالفت‌ها و لزوم استفاده از کیفر تبعید برای مخالفان این قانون هم شد. علت عمدۀ تبعیدها، ندادن بهرۀ مالکانه، و ایجاد اخلال در امر زراعت بود. کنش سیاسی تبعیدیان بعداز پایان مدت تبعید نشان می‌دهد که جز در موارد استثنایی، مالکان و زارعان شرایط جدید را پذیرفتند. کاهش تعداد تبعیدها بعداز سال 1342 نشان می‌دهد که از میزان مخالفت‌ها کاسته شده‌است و به‌تبع آن تعداد تبعیدها هم کم شده‌است. بخشش تبعیدیان و تصویب ماده‌قانونی برای این کار نشان می‌دهد که حکومت فقط برای اجرای آسان‌تر قانون اصلاحات ارضی، به‌دنبال دورکردن موقتی مخالفان این قانون از محل زندگی خود بوده‌است و این تبعیدها جنبۀ پیشگیرانه داشته‌اند. عملکرد کمیسیون امنیت اجتماعی در جریان اصلاحات ارضی درمجموع مثبت ارزیابی می‌شود.