مرور نظام‌مند چالش‌های کاربست هوش مصنوعی در تدریس و یادگیری در سطح آموزش عالی

نویسندگان

1 گروه آموزش ریاضی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

2 گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان تهران، ایران.

3 گروه مهندسی کامپیوتر، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران

4 کارشناس آموزش ریاضی، دانشگاه فرهنگیان، پردیس علامه امینی، تبریز، ایران

doi
10.22054/jti.2025.82760.1520
چکیده

هوش مصنوعی و کاربردهای آن در حیطه آموزش، تدریس، و یادگیری با ظهور ابزارهایی همچون چت جی‌پی‌تی و دیگر ابزارهای پس از آن از سال ۲۰۲۲ به بعد، در حال شکوفایی و همچنین ایجاد چالش‌های جدیدی در عرصه تدریس و یادگیری است. ازاین‌رو هدف از این تحقیق، مرور نظام‌مند چالش‌های کاربست هوش مصنوعی در تدریس و یادگیری در سطح آموزش عالی است. در این تحقیق بر اساس سؤال و ماهیت تحقیق، از روش مرور نظام‌مند در بخش انتخاب و گزینش منابع و از روش تحلیل محتوای گرانهایم و لاندمن در بخش تجزیه‌وتحلیل داده‌ها استفاده شده است. بر اساس این روش‌ها و با استفاده از پروتکل پریزما، ۸۵۱ منبع شناسایی و پالایش شدند و در نهایت ۳۹ منبع معتبر وارد جریان رفت و برگشتی تجزیه‌وتحلیل شدند. در بخش تجزیه‌وتحلیل نیز واحدهای معنایی، واحدها و کدهای فشرده، زیر طبقه‌ها و طبقه‌های اصلی چالش‌ها شناسایی و برچسب‌گذاری شدند. پس از تجزیه‌وتحلیل‌های مستمر و رفت و برگشتی بر روی منابع معتبر، ۱۲ زیر طبقه شناسایی شدند که در نهایت منجر به شکل‌گیری ۵ طبقه اصلی در ارتباط با چالش‌های هوش مصنوعی در تدریس و یادگیری در آموزش عالی شد. این تحقیق ۵ طبقه چالش کلیدی در استفاده از هوش مصنوعی را آشکار ساخت که شامل چالش‌ اخلاقی، فنّی، خط‌مشی، طراحی آموزشی و سواد هوش مصنوعی بود. در آخر مقاله، پیشنهادهای کاربردی برای دست‌اندرکاران، سیاست‌گذاران، مدرسان و یادگیرندگان آورده شده و همچنین پیشنهادهای پژوهشی برای تحقیقات آینده موردبحث واقع شده است.