سیر آینده حاکمیت فناوری در آموزش عالی ایران: رویکردی فراترکیبی

نویسندگان

1 دانشجو دکتری حکمرانی آموزش عالی، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استادیار گروه آموزش علوم تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی۸۸۹-۱۴۶۶۵ تهران، ایران.

doi
10.22054/jti.2025.79588.1463
چکیده

هدف از این پژوهش بررسی مؤلفه‌های آینده‌پژوهی حکمرانی فناوری در آموزش عالی ایران مبتنی بر روش فراترکیب است. این پژوهش از نظر نوع داده کیفی، با رویکرد استقرایی و به روش فراترکیب و با استفاده از الگوی سندلوسکی و باروست انجام شده است. ازاین‌رو جامعه مورد بررسی پژوهش ۵۰ مقاله چاپ شده معتبر داخلی بوده است که از سال ۱۳۸۹ تا ۱۴۰۲ در مجلات علمی و همایش‌های معتبر داخلی چاپ شده‌اند. واحد تحلیل باتوجه‌به مقیاس دقت، اصالت و نو بودن پژوهش‌ها ۲۰ مقاله انتخاب شدند. به‌منظور تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار تحلیل کیفی استفاده شده است. بر اساس تحلیل‌های صورت‌گرفته ۸۹ کد حاصل شد که در قالب چهار مضمون اصلی آینده فناوری، فناوری در آموزش عالی ایران، آینده‌پژوهی آموزش عالی و چیستی آینده‌پژوهی سازمان‌دهی شدند. نتایج تحلیل‌ها حاکی از آن است که پژوهش‌های داخلی در آینده‌پژوهی فناوری در آموزش عالی بر مؤلفة فرا دانشگاهی متمرکز هستند که مرتبط با حضور دانشگاه در فضای متاورس است و نیز مؤلفة تغییرات آموزش عالی در همة جوانب است. همچنین یافته‌ها نشان می‌دهد که تحقیقات آینده‌‌پژوهی فناوری آموزش عالی ایران، الزامات بیرونی و داخلی را برای آینده مشخص می‌کند. از نظر بیرونی، این الزامات شامل دگرگونی‌هایی در حاکمیت، زیرساخت‌ها، نرم‌افزار، فناوری و دنیای طبیعی است. در الزامات درونی آن‌ها شامل چالش‌های درون دانشگاهی، استقلال دانشگاه، گسترش دسترسی و کیفیت و مشارکت ذی‌نفعان می‌شوند. به طور قابل‌توجهی، این تحلیل تمرکز بر مؤلفة برون‌دانشگاهی، از جمله حضور دانشگاه‌ها در متاورس و نیاز به تغییرات جامع را برجسته می‌کند.