مدلسازی پویای اثر اصلاح یارانههای آب و انرژی در پروژۀ انتقال آب خلیجفارس و دریای عمان بر صادرات و ارزشافزودۀ بخشهای اقتصادی ایران با رویکرد پایداری زیستمحیطی: افق ۱۴۲۵
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
2 دانشیار گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه باهنر کرمان، کرمان، ایران.
3 استاد گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد و مدیریت، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران (نویسندۀ مسئول).
doi
10.22084/aes.2025.31361.3814چکیده
با توجه به چالشهای فزآیندۀ کمبود آب در فلاتمرکزی و مناطق شرقی ایران، این پژوهش با هدف مدلسازی پویای اثر اصلاح یارانههای آب و انرژی در پروژۀ انتقال آب خلیجفارس بر صادرات و ارزشافزودۀ بخشهای اقتصادی ایران با رویکرد پایداری زیستمحیطی تا افق ۱۴۲۵ه.ش. انجام شده است. در این پژوهش از نرمافزار Vensim برای شبیهسازی سه سناریوی اصلاح یارانههای آب و برق استفاده شده است. نتایج نشان میدهد که اصلاح یارانهها در کوتاهمدت موجب کاهش ارزشافزوده در بخشهای کشاورزی، صنعت و معدن میشود. با اینحال، در میانمدت و بلندمدت، این تغییرات میتواند منجر به افزایش بهرهوری، تخصیص مجدد منابع و تغییر ساختار تولید گردد که درنهایت به تقویت صادرات و بهبود جایگاه تجاری ایران کمک خواهد کرد. در سند چشمانداز ۱۴۲۵ بهطور مشخص به توسعۀ پایدار منابع آب و مدیریت بهینۀ انرژی پرداخته شده و یکی از راهکارهای پیشنهادی در اسناد برنامههای توسعۀ کشور، اصلاح یارانههای آب و انرژی بهمنظور حفظ منابع طبیعی و افزایش بهرهوری است. این پژوهش تأکید دارد که اصلاح سیاستهای قیمتگذاری آب و انرژی، همراه با ملاحظات زیستمحیطی و مدیریت یکپارچه منابع، شرط لازم برای دستیابی به پایداری اقتصادی و تجاری در افق ۱۴۲۵ است. درنهایت، این پژوهش نشان میدهد که برای تحقق اهداف بلندمدت توسعۀ کشور، اصلاحات یارانهای و تخصیص بهینۀ منابع باید بهطور همزمان با توجه به ابعاد زیستمحیطی انجام شود تا بتوان اثرات اقتصادی و تجاری پروژههای بزرگ انتقال آب را به بهترین نحو ممکن مدیریت کرد.
