فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مالیات یکی از متغیرهای مهم اقتصادی است که ازطریق تأثیر بر مصرف، سرمایه‌گذاری، توزیع درآمد و کیفیت و کمّیت ارائه خدمات عمومی، رفاه اقتصادی خانوارها را متأثر می‌سازد. به‌طور تاریخی و به‌دلیل وجود درآمدهای نفتی، تکیۀ دولت روی درآمدهای مالیاتی کمتر بوده است. لکن و به‌ویژه در سال‌های اخیر به‌دلایل مختلف ازجمله تحریم‌ها بخش عمدۀ هزینه‌های دولت از محل مالیات‌ها تأمین می‌گردد؛ لذا واکاوی اثر پرداخت مالیات روی رفاه خانوارها ضروری می‌نماید. باتوجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر با استفاده از رویکرد تعادل عمومی تصادفی پویا تأثیر تکانۀ درآمدهای مالیاتی دولت (شامل: مالیات‌های مستقیم) را بر رفاه اقتصادی خانوارهای ایرانی در دورۀ 1402-1350 بررسی کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهند بروز شوک در مالیات بر درآمد بخش رسمی و مالیات بر سود به کاهش رفاه اقتصادی خانوارها می‌انجامند. اما، میزان اثرگذاری مالیات بردرآمد بر کاهش رفاه اقتصادی خانوارها نسبت به مالیات بر سود بیشتر است. وضع مالیات بر سود سبب کاهش سودآوری و کاهش توانایی سرمایه‌گذاری مولد در شرکت‌ها می‌شود. کاهش سرمایه‌گذاری مولد ازطریق کاهش اشتغال و رشد اقتصادی، رفاه اقتصادی خانوارها را کاهش می‌دهد. اما، اخذ مالیات از درآمد به افزایش هزینه‌های تولید منجر می‌شود. با افزیش هزینۀ تولید، از یک‌سوی تولید کالا و خدمات و اشتغال کاهش می‌یابد که پی‌آمد آن کاهش رفاه خانوار است. از سوی دیگر، افزایش هزینه‌تولید باعث می‌شود بنگاه‌ها به‌منظور جبران سود از دست رفته، بخشی از بار مالیاتی را ازطریق افزایش قیمت کالا و خدمات به مصرف‌کننده منتقل کنند که با کاهش بیشتر کیفیت زندگی و رفاه خانوار همراه است؛ بنابراین، از آنجایی‌که نتایج پژوهش نشان می‌دهد، مالیات بر درآمد نسبت به مالیات بر سود با شدت بیشتری رفاه خانوار را کاهش خواهد داد؛ لذا توصیه می‌گردد نرخ مالیات بر درآمد کاهش و مالیات بر سود افزایش یابد و دولت ضمن افزایش کارآیی جمع‌آوری مالیات با اختصاص سهم بیشتری از منابع حاصل از دریافت مالیات به فعالیت‌های مولد، ارتقا زیرساخت‌های آموزشی و بهداشتی کشور و ارزیابی منظم اثربخشی برنامه‌های رفاهی، کیفیت زندگی خانوارها را ارتقا بخشد.