فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

سابقه و هدف: پارک ملی لار به عنوان بهترین و منحصر به فردترین زیستگاه قزل ­آلای خال قرمز در ایران است. این ماهی در سایر زیستگاه ­های ایران به دلایل مختلفی مانند تخریب زیستگاه ­ها، آلودگی، برداشت شن و ماسه، وجود سد­ در مسیر رودخانه ­ها، ورود گونه ­های غیر بومی، صید بیش از حد و سایر تغییرات ناشی از فعالیت­ های انسانی در معرض تهدید قرار است. رودخانه دلیچای، یکی از زیستگاه ­های اصلی ماهی قزل­ آلای خال قرمز، شرایط اکولوژیکی متفاوتی نسبت به سایر رودخانه­ های پارک ملی لار دارد. در این مطالعه با توجه به وجود مانع فیزیکی غیر قابل عبور در دهانه رودخانه دلیچای، ترکیب ژنتیکی ماهیان قزل­ آلای خال قرمز این رودخانه با ماهیان دریاچه ­ای بررسی شد.مواد و روش ­ها: در این مطالعه از باله های جدا شده از ماهیانی که با الکتروشوکر در رودخانه صید شده بودند و از باله های ماهیانی که در دریاچه با استفاده از قلاب صید شده بودند استفاده شد. استخراج DNA  با روش استخراج نمک با یک تیمار RNAas برای از بین بردن مولکول­ های RNA  انجام شد. برای مقایسه تفاوت ­های ژنتیکی میان ماهیان رودخانه دلیچای و دریاچه سد لار از روش تعیین توالی نسل جدید استفاده شد. برای تجزیه و تحلیل­ های آماری، آنالیز تجزیه به مولفه ­های اصلی، خوشه ­بندی و تشخیص ترکیب ژنتیکی ماهیان و آماره Fstبه ­کار گرفته شد.نتایج و بحث: در نتایج آنالیز تجزیه به مولفه ­های اصلی ماهیان قزل­ آلای خال قرمز دریاچه و رودخانه دلیچای در امتداد اولین مولفه اصلی (25.11 درصد تغییرات) کاملا از یکدیگر جدا شدند. اما در راستای سایر مولفه­ های اصلی با یکدیگر همپوشانی داشتند. تحلیل داده ­ها به روش خوشه ­بندی نیز در تمام گروه ­بندی ­ها افراد متعلق به رودخانه دلیچای و دریاچه را به صورت دو گروه مجزا نشان داد که سهم هر یک از گروه ­های دلیچای و دریاچه در یکدیگر بسیار جزئی و ناچیز بود. همچنین میزان تمایز محاسبه شده در بین جمعیت ­های رودخانه دلیچای و دریاچه معنی ­دار بود. دلیل این تمایز می ­تواند عدم امکان مهاجرت و دسترسی ماهیان رودخانه دلیچای به دریاچه سد لار و بالعکس، به علت وجود تور فلزی در لوله­ های انتقال آب پایه پل جاده روی رودخانه در دهانه رودخانه دلیچای باشد. از سوی دیگر این احتمال نیز وجود دارد که ماهیان قزل ­آلای خال قرمز رودخانه دلیچای رفتار ساکن بودن داشته و تمایلی به مهاجرت به دریاچه حتی در صورت عدم وجود این مانع فیزیکی نداشته­ اند. رفتار ساکن بودن به علت کم بودن تراکم ماهیان و برآورده شدن نیازهای زیستی و زیستگاهی آن­ها و عدم نیاز به مهاجرت پدید می ­آید.نتیجه­ گیری: در کل نتایج این مطالعه نشان داد که ماهیان قزل­ آلای خال قرمز رودخانه دلیچای و ماهیان دریاچه ترکیب ژنتیکی متفاوتی داشته و به طور معنی­ داری از یکدیگر متمایز هستند. در هر صورت، تمایز بالای ماهیان رودخانه دلیچای و احتمال ایزوله شدن این جمعیت و عدم امکان دسترسی ماهیان دریاچه و سایر رودخانه ­های پارک ملی لار به این رودخانه نیازمند بازنگری و اتخاذ روش ­های مدیریتی مطلوب­تر و کارآمدتر می ­باشد.