تأثیر عضویت در گروه بریکس پلاس بر شاخصهای توسعۀ اقتصادی ایران (رهیافت پروژۀ تحلیل تجارت جهانی)
نویسندگان
1 استاد گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).
2 استاد گروه اقتصاد، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری، گروه اقتصاد، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
doi
10.22084/aes.2025.31534.3826چکیده
گروه بریکس پلاس با دربرگرفتن حدود ۴۵% از جمعیت جهان، 26% از مساحت جغرافیایی، 17% از تجارت جهانی و نزدیک به ۳۲% از تولید ناخالص داخلی برحسب برابری قدرت خرید، جایگاهی مهم در اقتصاد بینالملل دارد. عضویت رسمی ایران در بریکس، بهعنوان یک پیمان نوظهور اقتصادی و ژئوپولیتیکی، ظرفیت آن را دارد که آثار معنادار و چندبُعدی بر شاخصهای کلان اقتصادی کشور برجای گذارد. مرور پیشینه نشان میدهد که تاکنون پژوهش مستقلی دربارۀ پیامدهای عضویت ایران در بریکس پلاس انجام نشده است. این مطالعه با بهرهگیری از مدل تعادل عمومی محاسبهپذیر چندمنطقهای و دادههای استخراجشده از پایگاه پروژۀ تحلیل تجارت جهانی نسخه 10، تأثیر کاهش متقابل تعرفههای تجاری میان ایران و اعضای بریکس پلاس را در سناریوهای کاهش تدریجی (۱۰ تا ۱۰۰%) تعرفههای تجاری بر متغیرهای تولید ناخالص داخلی، درآمد خانوارها، نرخ تورم و رفاه کل بررسی میکند. یافتهها نشان میدهند که کاهش تعرفههای تجاری ناشی از عضویت ایران در بریکس پلاس، ضمن جبران بخشی از زیانهای ناشی از تحریمهای اقتصادی، به افزایش تولید ناخالص داخلی واقعی، ارتقای درآمد خانوارها، کاهش تورم و بهبود سطح رفاه منجر میشود. بر ایناساس، توصیه میشود سیاستگذاران حوزۀ تجارت خارجی، بهویژه در بخش صنعت و معدن، با طراحی برنامههای کوتاهمدت برای آزادسازی تجاری با اعضای بریکس پلاس، زمینۀ بهرهگیری از ظرفیتهای صنعتی و فناورانه این کشورها (بهویژه چین، هند و روسیه) را فراهم آورند. چنین رویکردی میتواند به افزایش بهرهوری بخش صنعت و معدن ایران و رشد شاخصهایی مانند: صادرات، سرمایهگذاری، اشتغال و ارزش افزوده بینجامد.