بررسی تأثیر انسداد تنگۀ هرمز بر نوسانات شاخصهای مهم بورس جهانی
نویسندگان
1 دانشیار گروه اقتصاد نفت و دیپلماسی انرژی، دانشکدۀ نفت تهران، دانشگاه صنعت نفت، تهران، ایران (نویسندۀ مسئول).
2 کارشناسیارشد علوم اقتصادی، گروه اقتصاد و بانکداری اسلامی، دانشکدۀ اقتصاد، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران.
doi
10.22084/aes.2026.32474.3898چکیده
تنگۀ هرمز بهعنوان یکی از مهمترین گذرگاههای ژئواقتصادی جهان، نقشی کلیدی در انتقال انرژی و شکلگیری انتظارات بازارهای مالی بینالمللی دارد. این پژوهش اثر انسداد تنگۀ هرمز بر نوسانات شاخصهای مهم بورس جهانی را در قالب یک شوک ژئوپلیتیکی شدید بررسی میکند؛ زیرا اختلال در این گلوگاه حیاتی تجارت انرژی میتواند به سرایت نوسان در بازارهای مالی بینالمللی بینجامد. هدف اصلی، سنجش تابآوری شاخصهای داوجونز، اساندپی۵۰۰ و نزدک در برابر انسداد کامل ۴۰روزۀ تنگۀ هرمز است. پژوهش با رویکرد آیندهنگر و مبتنیبر سناریو انجام شد و دادههای روزانۀ بازارهای مالی و انرژی در بازه ۱۲ ژانویه ۲۰۲۵ تا ۵ ژوئن ۲۰۲۶م. گردآوری شد. برای تحلیل، پس از آزمونهای دیکی-فولر تعمیمیافته، زیووت-اندروز و لاگرانژ، مدل بک-گارچ چندمتغیره بهکار رفت و متغیر مجازی هرمز در معادلۀ واریانس وارد شد. نتایج نشان میدهد انسداد هرمز بیشترین اثر را بر شاخص اساندپی۵۰۰ داشته و نوسانات کوتاهمدت برخی شاخصها را تا حدود ۳۰درصد افزایش داده است. همچنین همبستگی میان بازار نفت و بورسهای جهانی در دورۀ تنش تشدید شده است. در تحلیل سناریویی سه وضعیت محتمل بررسی شد؛ در سناریوی کاهش تنش، تثبیت نفت در محدودۀ ۸۰ تا ۹۰ دلار میتواند به بهبود داراییهای پرریسک منجر شود؛ در سناریوی تداوم محدودیتها و نفت حدود ۱۰۰ تا ۱۱۰ دلار، نوسان بازارها افزایش مییابد و در سناریوی بسته شدن عملی تنگه، جهش نفت به ۱۵۰ تا ۱۸۰ دلار فشار رکودی و گرایش به داراییهای امن را تقویت میکند. نتایج بر ضرورت راهبردهای پوشش ریسک تأکید دارد.
