بندر گز و فعالیت تجار ایرانی در دورۀ قاجار: امین‌الضرب‌ها و تومانیان‌ها

نویسندگان

1 دانشیار تاریخ، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی قزوین، ایران

2 دکترای تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) قزوین، ایران

doi
10.22034/ganj.2019.2396
چکیده

هدف: بندر گز در جنوب شرقی دریای خزر بعد از ورود روس‌ها رونق گرفت. هدف روس‌ها در بندر گز سیطرۀ تجاری، و مهم‌تر از آن سلطه بر ایالت خراسان بود. پس از توسعۀ راه‌آهن روسیه به شرق خزر، برتری آن‌ها در بندر گز کاهش یافت. محمدحسن و محمدحسین امین‌الضرب و تومانیان‌ها برخی ازجمله تاجران ایرانی بودند که به فعالیت در این بندر کوچک ولی مهم پرداختند. هدف مقاله حاضر تحلیل فعالیت‌های آنهاست. روش/ رویکرد پژوهش: داده‌ها از اسناد آرشیوی و منابع کتابخانه‌ای استخراج شده است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: اهمیت تجاری و موقعیت جغرافیایی بندر گز سبب رونق تأسیسات بندری و فعالیت تجار خارجی و داخلی دورۀ قاجار در آن‌جا شد. تجار ایرانی بعداز مدت‌ها تجارتِ باواسطه با روسیه و با به‌دست‌آوردن سرمایه و استفاده از ضعف تجاری روسیه در بعداز جنگ جهانی اول، خود به بازرگانی در این بندر پرداختند و باعث رونق آن شدند.