مطالعه تنش شوری بر صفات مورفوفیزیولوژیکی ژنوتیپهای خربزه (.Cucumis melo L)
نویسندگان
1 استادیار پژوهشی پژوهشکده سبزی و صیفی، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
2 دانشیار پژوهشی پژوهشکده سبزی و صیفی، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
3 مربی پژوهشی پژوهشکده سبزی و صیفی، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
4 استادیار پژوهشی پژوهشکده سبزی و صیفی، مؤسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران
doi
10.22034/iuvs.2022.522569.1141چکیده
تنش شوری منجر به کاهش یا توقف رشد میشود. خربزه (Cucumis melo) گیاهی نیمهمقاوم به شوری است و اغلب در نواحی خشک و نیمهخشک که معمولاً مشکل شوری دارند کشت میشود. با توجه به مشکل شوری در بیشتر مناطق کشت خربزه، معرفی ژنوتیپهای متحمل به شوری از اهمیت زیادی برخوردار است. این تحقیق در سال 1398 در پژوهشکده سبزی و صیفی کرج در قالب طرح آماری فاکتوریل با شش ژنوتیپ خربزه شامل دورانگو، شادگانی، شاهآبادی، درگزی، آتشی و خاتونی، و پنج سطح شوری شامل صفر، 30، 60، 90 و 120 میلیمولار در سه تکرار اجرا شد. تحت شرایط عدم تنش شوری، بیشترین درصد جوانه زنی (100 درصد)، در ژنوتیپهای خاتونی و آتشی مشاهده شد. ژنوتیپ خاتونی در تمام سطوح شوری (30، 60، 90 و 120 میلیمولار)، بهطور معنیداری بالاترین درصد جوانهزنی را نشان داد (بهترتیب 95، 67/91، 67/81 و 65 درصد). ژنوتیپهای شاهآبادی، آتشی و دورانگو، علیرغم وزنتر کل بوته بالاتر در شوری صفر (بترتیب97/45، 37/36 و 33/32 گرم)، با افزایش سطح شوری، بیشترین کاهش را نسبت به شاهد نشان دادند. وزن ترکل ژنوتیپ شادگانی در شوری صفر، 90/12 گرم بود که در شوری 120 به 37/11 گرم کاهش یافت. این ژنوتیپ، پایینترین کاهش وزن تر کل و وزن خشک کل را در تمام سطوح شوری نسبت به شاهد (شوری صفر) نشان داد. این یافته نشان میدهد که ژنوتیپ شادگانی احتمالاً میتواند بهعنوان جمعیتی با تحمل عمومی خوب در برابر شوری، در برنامههای بهنژادی مرتبط با افزایش تحمل به شوری مورد بهرهبرداری قرار گیرد. در شوری 30، 60، 90 و 120 میلیمولار ژنوتیپهای دورانگو (بهترتیب با 33/10، 66/16، 33/23 و 66/31 درصد کاهش معنیدار درصد جوانهزنی نسبت به شاهد) و شادگانی (بهترتیب با 10، 33/13، 66/21 و 66/31 درصد کاهش معنیدار درصد جوانهزنی نسبت به شاهد)، متحملترین، و آتشی (بهترتیب با 67/11، 20، 33/28 و 33/43 درصد کاهش معنیدار جوانهزنی)، حساسترین ژنوتیپها از نظر جوانهزنی در بین ژنوتیپهای مورد بررسی بودند. همچنین بررسی تحمل به شوری ژنوتیپهای مورد مطالعه در مرحله رشد رویشی نشان داد در شوریهای مورد مطالعه ژنوتیپهای شادگانی و دورانگو متحملترین و ژنوتیپ آتشی حساسترین ژنوتیپ به شوری در بین ژنوتیپهای مورد مطالعه بودند. بنابراین پیشنهاد میشود در هنگام کاشت ژنوتیپها، ابتدا وضعیت شوری آب و خاک مشخص شده و سپس با توجه به وضعیت شوری، ژنوتیپ مناسب جهت کاشت انتخاب گردد.
