فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

  یکی از مهم‌ترین تعیین‌کننده‌های پایداری درآمدهای مالیاتی، برقراری عدالت مالیات است، طوری‌که تفاوت مالیات مبتنی‌بر مؤلفه‌های عدالت مالیات شامل توانایی پرداخت و ساختار مالی بنگاه‌ها باشد، در این‌راستا پژوهش حاضر با استفاده از آمارهای 113 شرکت بورسی به تفکیک دو گروه از صنایع با مالیات نسبی بالاتر و پایین‌تر طی دورۀ زمانی 1402-1390ه‍.ش. و به‌کارگیری مدل‌های تجزیه ماچادو-متا و اکساکا-بلیندر به بررسی سهم عدالت مالیاتی در شکاف مالیاتی می‌پردازد، در جهت بررسی عوامل تعیین‌کنندۀ اجتناب مالیاتی از متغیر وابستۀ مالیات مؤثر و متغیرهای مستقل اندازۀ بنگاه، سودآوری، اهرم مالی و نقدینگی و رهیافت گشتاورهای تعمیم‌یافته استفاده شده است. نتایج روش گشتاورهای تعمیم‌یافته نشان می‌دهد که سودآوری و اندازۀ شرکت به‌ترتیب باعث کاهش و افزایش مالیات مؤثر می‌شوند، اما نتایج تجزیۀ اکساکا-بلیندر نشان می‌دهد که سهم عدالت مالیاتی در شکاف مالیاتی سال 1402 برابر با 94% و در سال 1394 برابر با 64% بوده است. هم‌چنین نتایج تجزیۀ ماچادو-متا نشان می‌دهد که در چهار چندک پایین مالیاتی، سهم عدالت مالیاتی برابر با 14% و در چهار چندک بالای مالیاتی این سهم برابر با 76% است؛ بنابراین بهبود کیفیت اطلاعات از سودآوری و ساختار مالی شرکت‌های بورسی و هم‌چنین تمرکز بر بخشودگی مالیات کارایی محور مهم‌ترین سیاست‌ها برای افزایش سهم عدالت مالیاتی در تفاوت مالیات‌ها است.