تحلیل و ارزیابی پایانِ جنگ ایران و عراق

نویسندگان

1 استادیار گروه تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکدۀ امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران

2 دانشجوی مقطع دکتری تاریخ انقلاب اسلامی، پژوهشکدۀ امام خمینی(س) و انقلاب اسلامی، تهران، ایران.

doi
10.22034/ganj.2019.2382
چکیده

هدف: ارزیابی پایان جنگ ایران و عراق در چارچوب معیار «هدف-نتیجه» و به آزمون گذاشتن نظریۀ «برد-باخت». روش/رویکرد پژوهش: پژوهش حاضر به روش توصیفی-تحلیلی و برپایۀ منابع اسنادی، کتابخانه‌ای و مصاحبه با فرماندهان جنگ تحمیلی انجام شده‌است. چارچوب نظری بر نظریۀ «برد-باخت» اچ. اف کالاهان مبتنی است. این نظریه برپایۀ دو مفهوم اصلی پیروزی و شکست بنا شده‌است و بیان می‌کند که کشورها تا زمانی می‌توانند برای تحقق اهدافشان به جنگ ادامه دهند که توان نظامی، سیاسی و روانی داشته باشند. یافته‌ها و نتیجه­گیری: پذیرش قطعنامۀ 598 در 27تیر1367، سبب رفع ادعای جنگ‌طلبی ایران و صلح‌طلبی عراق شد. هم‌چنین روند تحولات منطقه‌ای در پایان جنگ، نشان‌دهندۀ تأمین اهداف سیاسی ایران در جنگ با عراق بوده‌است؛ زیرا ایران توانسته بود با حمایت و پشتیبانی مردم، ضمن حفظ تمامیت ارضی، جنگ را اداره و نظامی سیاسی خود را با شاخص‌های انقلابی-دینی تثبیت کند؛ ولی دولت عراق در دستیابی به هیچ‌کدام از اهدافش موفق نبود و فقط وابستگی‌اش را درزمینۀ اقتصادی و خرید تسلیحات نظامی به قدرت‌های بزرگ بیشتر کرد.