فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف: بررسی ساختار رکن مطلع در مکاتبات داخلی و خارجی در دیوان‌سالاری عصر قاجار. روش/ رویکرد پژوهش: مقاله با روش توصیفی و تحلیلی و با استفاده از اسناد و مدارک آرشیوی و منابع کتابخانه‌ای تنظیم شده‌است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: ساختار نامه‌های دیوانی از سه بخش رکن مطلع، رکن حال، و رکن خاتمه تشکیل می‌شود. اجزای رکن مطلع هم شامل سه بخش خطاب، القاب، و دعا است. با روی‌کارآمدن حکومت قاجار، رکن مطلع در مکاتبات دیوانیِ داخلی و خارجی کوتاه‌تر شد. کوتاهی و بلندی مطلع در دورۀ قاجار در مرحلۀ اول به ارزش و اهمیت نامه بستگی داشت. معمولاً در مکاتبات داخلی دیوانسالاری قاجار، بخش دعا در رکن مطلع به کار نمی رفت و ازبین خطاب و القاب هم یکی از آن‌ها مورد استفاده قرار می گرفت. در مکاتبات خارجی دعا و القاب به‌ندرت استفاده می‌شد و به طور کلی رکن مطلع در بیشتر مکاتبات عصر قاجار از اصول نامه‌های اخوانی تبعیت می‌کرد.