ساختارشناسی پنج ورق حساب از سدۀ ششم هجری (کهن‌ترین اسناد نویافتۀ محفوظ در مرکز اسناد آستان قدس رضوی)

نویسندگان

1 پژوهشگر موسسۀ باستان‌شناسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری تاریخ ایرن بعد از اسلام دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

doi
10.22034/ganj.2019.2384
چکیده

هدف: بررسی، بازخوانی و ساختارشناسی پنج ورق حساب نوشته‌شده در سال‌های 507، 509 [2برگ]، 514 و 565 هجری قمری می‌پردازد. روش/ رویکرد پژوهش: نخست همۀ اسناد بازخوانی شده و سپس با روش توصیفی-تحلیلی بررسی شده‌است. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: این پژوهش با رمزگشایی از خطوط و علامت‌های ثبت‌شده بر کهن‌ترین نمونه‌های شناخته‌شده از ورَق (فَرد) و تنها نمونه‌های اصیل و کهن شناخته‌شدۀ پیش‌از دورۀ مغول، نشان می‌دهد که آنچه امروز با عنوان علائم سیاق شناخته می‌شود. درواقع همان روش نگارش اعداد به‌شیوۀ ساده‌نویسی و حرف‌نویسی اعداد عربی است. این مجموعه ما را در شناخت بهتر روند سیاق‌نویسی، نظام دفترداری و تحوّل تدریجی نشانه‌های سیاق یاری می‌کند.