ارزیابی تنوع ژنتیکی برخی از ژنوتیپ‌های گزینش شده گردو خراسان جنوبی با استفاده از خصوصیات مورفولوژیکی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران.

3 دانشیار، گروه تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران.

doi
10.22092/spj.2026.371547.1456
چکیده

گردوی ایرانی یکی از مهمترین محصولات خشکبار در ایران می‌باشد. در این پژوهش، تنوع ژنتیکی 61 ژنوتیپ گزینش شده گردو از شهر آبیز در شمال شرقی استان خراسان جنوبی بر اساس 30 ویژگی کمی وکیفی درخت و میوه بررسی شد. نتایج نشان داد تنوع ژنتیکی بالایی برای صفات مورد ارزیابی در جمعیت­ های بررسی شده وجود دارد. بیشترین ضریب تنوع مربوط به صفات  شکاف میوه، شکل برگ، شکل میوه، تعداد میوه روی شاخه، رنگ پوسته چوبی، اندازه مغز و رنگ مغز بود. بیشترین و کمترین وزن میوه خشک با پوست چوبی 17/3و 11/9گرم به ترتیب مربوط به ژنوتیپ C5 و C2 بود و میانگین این صفت برای کلیه ژنوتیپ­ ها، 13/40گرم ثبت شد. همچنین بیشترین وزن خشک مغز 8/9گرم و کمترین آن 4/6گرم به ترتیب در ژنوتیپ ­های C5 و B6 با میانگین 6/29گرم برای کلیه ژنوتیپ ­ها بود. تجزیه خوشه­ای ژنوتیپ ­ها بر اساس کلیه صفات، بیانگر دو گروه اصلی در فاصله 165 بود که هر کدام از گروه­های اصلی با خویشاوندی بیشتر به چند زیر گروه تقسیم شدند. نتایج تجزیه به عامل‌های اصلی نشان داد، هشت عامل اول در مجموع نزدیک به 76/80درصد از واریانس کل مشاهده شده را توجیه کردند. عامل اول که بیشتر مربوط به صفات کمی میوه بود، حدود 37/95درصد از واریانس کل را توجیه کرد. به طور­کلی ژنوتیپ­ های C5، E6، G7 و B5 دارای صفات مطلوب مغز و میوه بودند که می توانند برای کشت و یا تولید ارقام جدید در برنامه ­های برنامه­ های به­ نژادی گردو استفاده شوند.