بهینه سازی شرایط ازدیاد درون شیشهای برای برخی از ژنوتیپهای گزینش شده درخت به (.Cydonia oblonga Mill) اصفهان
نویسندگان
1 دانشجوی سابق کارشناسی ارشد، گروه بیوتکنولوژی، دانشکده علوم کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
2 پژوهشگر، پژوهشکده میوههای معتدله و سردسیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
3 دانشیار، پژوهشکده میوههای معتدله وسردسیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات،آموزش وترویج کشاورزی،کرج، ایران.
4 استادیار، گروه بیوتکنولوژی، دانشکده علومکشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
5 استادیار، بخش تحقیقات کشت بافت و انتقال ژن، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات،آموزش وترویج کشاورزی،کرج، ایران.
6 دانشیار، بخش تحقیقات ژنومیکس، پژوهشگاه بیوتکنولوژی کشاورزی ایران، سازمان تحقیقات، آموزش وترویج کشاورزی،کرج، ایران.
doi
10.22092/spj.2026.367421.1450چکیده
تکثیر درون شیشه ای درخت به نسبت به دیگر درختان میوه دانه دار با دشواری بیشتری همراه است و در نتیجه، بهینه سازی روش های کشت بافت برای ارقام و ژنوتیپ های این درخت با اهداف مختلف نظیر تولید هسته های عاری از ویروس، ضرورت دارد. بر این اساس، پژوهش حاضر به منظور بهینه سازی شرایط رشد، پرآوری و ریشهزایی دو ژنوتیپ امیدبخش درخت به منطقه اصفهان با کدهای KVD4 و KM1 همراه با رقم جدید بهتا در شرایط درون شیشهای انجام شد. پس از استقرار ژنوتیپها از طریق کشت مریستم، در آزمایش اول، اثر محیطهای کشت پایه MS و QL مورد بررسی قرار گرفت که نتایج حاصل از ارزیابی صفات نشان داد استفاده از محیط پایه QL سبب بهبود رشد، پرآوری و کیفیت شاخه چه های درون شیشه ای مواد گیاهی مورد ارزیابی شد و محیط QL، به عنوان محیط کشت پایه برای آزمایشات بعدی انتخاب شد. در آزمایش دوم، اثر سیتوکنین های 2iP و BAP در غلظتهای 0/5، 1 و 2 میلی گرم درلیتر و TDZ در دو غلظت 0/022و 0/22میلی گرم درلیتر بر پرآوری ریزنمونه ها بررسی شد. نتایج نشان داد که غلظت 1 میلیگرم درلیتر 2iP و 2 میلی گرم در لیتر BAP و غلظت 0/22میلی گرم درلیتر TDZ بهترین کارآئی را برای بهبود صفات مورد ارزیابی شاخه چه های درون شیشه ای داشتند. برای ریشهدار نمودن ریزقلمه ژنوتیپ های مورد ارزیابی، در آزمایش سوم از غلظتهای مختلف دو اکسین IBA و NAA به صورت جداگانه و ترکیبی IBA + NAA استفاده شد. نتایج نشان داد که اثر IBA در مقایسه باNAA در ریشه زایی ریزقلمه های درخت به بیشتر بود، به طوری که بالاترین میزان ریشه زایی ( 66 درصد) در تیمار یک میلی گرم در لیتر IBA به دست آمد.
