تحلیل تفاوتهای جنسیتی موجود در آیات‌الاحکام از منظر ویژگی «دیگرخواهی»

نویسندگان

1 دانشیار فلسفه تطبیقی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 دکتری الهیات، دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات، تهران، ایران

doi
10.22054/ajsm.2021.23377.1329
چکیده

تدبّر در شاخص‌های جنسیتی برگرفته از آیات‌الاحکام، گویای تشریع حکیمانۀ احکام بر اساس ویژگی‌های شخصیتی و فیزیولوژیکی زن و مرد است به گونه‌ای که این ساختار متفاوت در حقوق ایشان انعکاس ‌می‌یابد و پیوند نزدیکی بین احکام تشریعی و ساختار روانشناختی دو جنس برقرار می‌کند. پژوهش حاضر با تلفیق مباحث تفسیری و دستاوردهای روانشناختی، و با توجه به خصیصۀ «دیگرخواهی»، که در تتبعات روانشناختی منشأ اصلی ویژگی‌های شخصیتی زن شمرده می‌شود، به تحلیل تفاوت‌های جنسیتی آیات‌الاحکام در آیات مربوط به «عدّه»، «درجه» و «قوامیت»‌ می‌پردازد. در این بررسی درمی‌یابیم که تعبدی بودن حکم «عدّه» با ساختار لطیف زنان در ارتباط است؛ تعبیر «درجه» در لسان قرآن حاکی از قدرت تعقل و دور اندیشی‌ مردان است که انتظار می‌رود در راستای مدارا با برخی تبعات منفی دیگرخواهی که ممکن است در برخی شرایط بر وجود زن عارض گردد، برای حسن معاشرت با زنان از خود نشان دهند؛ و قوامیت و حمایت مرد به ثبات عاطفی زن کمک می‌کند.