فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در میان میوه ­های مختلف، گلابی در رده پنجم اهمیت در سطح جهان طبقه ­بندی شده است و این محصول در سه گروه گلابی معمولی، سیائی و چینی تولید می شود. جنس گلابی (Pyrus)، دارای حداقل 36 گونه و هیبرید بین گونه­ای است که در چهار مرکز تنوع ژنتیکی شرق آسیا، آسیای مرکزی و ایران، اروپا و حوزه مدیترانه، پراکنده اند. وجود یکی از مراکز مهم تنوع ژنتیکی جنس گلابی در ایران و همپوشانی برخی از مراکز، نظیر مرکز تنوع ژنتیکی اروپا در نواحی غربی سبب شده تا هشت گونه آن، در این ناحیه موجود و تنوع ژنتیکی بسیار گسترده­ای از گونه گلابی معمولی (.P. communis L) در نواحی شمالی و غربی ایران وجود داشته باشد. تنوع گسترده این گونه می­تواند به عنوان یکی از اصلی­ترین منابع گزینش اولیه ارقام بومی گلابی نظیر ارقام شاه­ میوه، سبری، نطنزی، دمکج، شاهک و درگزی و همچنین انواع خوج موجود در مناطق شمالی کشور باشد. این تنوع ژنتیکی گسترده و به موازات آن، واردات ژرم­پلاسم گلابی تجاری طی چند دهه اخیر، پتانسیل فراوانی برای برنامه های به نژادی گلابی با اهداف گزینش برای مقاومت به بیماری آتشک، برای مقاومت به پسیل گلابی، عادت باردهی و پاکوتاهی، پیش­رسی و بهبود کیفیت میوه، فراهم آورده است. در این مقاله مروری، با توجه به استقبال باغداران گلابی در دو دهه اخیر و توسعه باغ­های مدرن این محصول در سامانه­ های کشت نیمه­ متراکم و تقاضای تولیدکنندگان برای استفاده از ارقام و پایه­ های جدید، به پتانسیل­های موجود برای بهبود و گزینش ارقام این محصول پرداخته شده است.