نقش واسطه ای همدلی در رابطه بین هوش اخلاقی و سازگاری اجتماعی بر قلدری دانش آموزان پسر دوره دوم مقطع دبستان شهر اصفهان

نویسندگان

1 استادیار، گروه روانشناسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی ، نجف آباد، ایران

2 موسسه آموزشش عالی غیر انتفاعی فیض الاسلام

doi
10.22054/soece.2026.72108.1290
چکیده

در حال حاضر قلدری در مدارس یک پدیده همه‌گیر است که میلیون‌ها دانش‌آموز را تحت تأثیر قرار می‌دهد؛ بنابراین شناسایی متغیرهایی که به طور مستقیم و غیرمستقیم بر روی قلدری تأثیر دارند، لازم و ضروری است، بر همین اساس هدف از پژوهش حاضر شناسایی نقش واسطه‌ای همدلی در رابطه بین هوش اخلاقی و سازگاری اجتماعی بر قلدری دانش آموزان پسر دوره دوم مقطع دبستان شهر اصفهان بود. روش مطالعه از نوع توصیفی- همبستگی (مدل معادلات ساختاری) و جامعه آماری شامل دانش آموزان پسر دوره دوم مقطع دبستان شهر اصفهان در سال تحصیلی 1400-1401 بود که با استفاده از روش نمونه‌گیری خوشه‌ای از بین نواحی شش‌گانه آموزش‌وپرورش شهر اصفهان دو ناحیه 5 و 3 و سپس از بین مدارس پسرانه دوره دوم مقطع دبستان این دو ناحیه 12 مدرسه (هر ناحیه 6 مدرسه) انتخاب که درمجموع با احتساب ریزش آماری 320 دانش‌آموز به عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها در این پژوهش عبارت بودند از مقیاس قلدری ایلی نویز هولت و اسپلاگه (2001)، پرسشنامه همدلی دیویس (1983)، مقیاس سازگاری اجتماعی کودکان سینها و سینگ (1993) و پرسشنامه هوش اخلاقی کیل و لینیک (2007). نتایج نشان داد که هوش اخلاقی بر قلدری همدلی تأثیر ندارد 356/0- (118/0=P)؛ اما سازگاری اجتماعی و همدلی بر قلدری تأثیر معناداری دارند 074/0- (000/0=P) دارند. همچنین نتایج تحلیل مسیر نشان داد که همدلی در رابطه بین هوش اخلاقی و سازگاری اجتماعی بر قلدری نقش واسطه‌ای بر عهده دارد. در نتیجه مشاوران مدارس با آموزش همدلی به دانش آموزان پسر می‌توانند به پیشگیری از قلدری و پیامدهای آن کمک نمایند.