بررسی تنوع ژنتیکی هیبریدهای حاصل از تلاقی ارقام سیب‌زمینی (Solanum tuberosum L.) در کشت بهاره با استفاده از تجزیه عامل‌ها و خوشه‌ای

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری اصلاح نباتات، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

2 استادیار گروه اصلاح نباتات، واحد یزد، دانشگاه آزاد اسلامی، یزد، ایران

3 استادیار بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران

4 استادیار بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران

doi
10.22034/iuvs.2021.522522.1142
چکیده

به‌منظور بررسی تنوع ژنتیکی سیب‌زمینی تعداد 42 هیبرید سیب‌زمینی حاصل از برنامه‌های اصلاحی (تلاقی کایزر♀× لوستا♂، کایزر♀× ساوالان♂، هرمس♀× ساوالان♂ و ساوالان♀× لوستا♂) به همراه چهار رقم شاهد در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه ایستگاه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی اردبیل به‌مدت دو سال (سال زراعی 1395 و 1396) اجرا گردید. نتایج نشان داد ژنوتیپ LK5 حاصل از تلاقی بین کایزر♀× لوستا♂ با میانگین 45/54 تن در هکتار بیشترین و ژنوتیپ LS12 حاصل از تلاقی ساوالان♀× لوستا♂ با میانگین 16/28 تن در هکتار کمترین عملکرد غده را به خود اختصاص داد. سه مؤلفه اول به‌ترتیب 20/36، 29/19 و 87/13 درصد از تغییرات کل داده‌ها را توجیه کردند. نمودار بای‌پلات ارقام رقم ساوالان، ژنوتیپ‌های LK2، LK4، LK7، LK9 و LK11 (حاصل از تلاقی بین کایزر♀× لوستا♂) و ژنوتیپ‌های LS5، LS7 و LS2 (حاصل از تلاقی ساوالان♀× لوستا♂) را به‌عنوان مطلوب‌ترین ارقام معرفی کرد. همچنین فاکتور اول عامل مؤثر بر خصوصیات غده، فاکتور دوم به‌عنوان عامل مؤثر بر ارتفاع بوته و فاکتور سوم به‌عنوان عامل مؤثر در عملکرد نام‌گذاری شد. بر اساس نتایج به‌دست آمده از تابع تشخیص، 38 هیبرید به همراه والدین چهار والد (شماره‌های 13، 27، 41 و 42) در چهار گروه قرار گرفتند. خوشه اول شامل ژنوتیپ‌های LK1، LK2، LK3، LK4، LK6، LK7، LK9، LK11، LK12، LS6، LS2 و هرمس بود. این خوشه از نظر عملکرد غده رتبه دوم را در بین گروه‌ها به خود اختصاص دادند. خوشه دوم که ژنوتیپ LK5 حاصل از تلاقی کایزر♀× لوستا♂ را در خود جای داد از نظر عملکرد غده رتبه اول را داشته و برای افزایش عملکرد غده می‌توان از هیبرید برتر این خوشه در دورگ‌گیری‌ها استفاده کرد.