مطالعه اثر برخی عصاره‌های گیاهی بر تغییرات رشدی گوجه‌فرنگی (Solanum lycopersicom L.) در شرایط درون و برون‌شیشه‌ای

نویسندگان

1 دانشیار گروه مهندسی علوم باغبانی و فضای سبز، دانشکده تولید گیاهی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 استاد گروه زراعت و اصلاح نباتات، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشجوی دکتری علوم باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

4 استاد گروه علوم باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

5 استادیار گروه نانو فناوری، دانشکده فناوری‌های نوین پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی گلستان، گرگان، ایران

doi
10.22034/iuvs.2022.543372.1184
چکیده

امروزه با توجه به اثرات زیست‌محیطی مخرب کود‌ها و سموم شیمیایی، استفاده از عصاره‌های گیاهی جهت بهبود رشد گیاه و مقابله با آفات و بیماری‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در همین راستا با هدف بررسی اثر عصاره برخی از گیاهان بر روند رشدی گوجه‌فرنگی دو آزمایش در قالب درون و برون‌شیشه‌ای در سال 1400-1399 در دانشگاه علوم کشاورزی ومنابع طبیعی گرگان، انجام شد. آزمایش برون‌شیشه‌ای در قالب طرح کاملاً تصادفی با شش عصاره‌ی گیاهی گل‌قاصدک (Taraxacum officinale)، کهور (Conocarpus erectus)، بن‌سرخ (Allium jesdianum)، ریواس (Rheum ribes)، کندل (Dorema aucheri) و ارس (Juniperus sabina) با سه غلظت 1000، 5000 و 8000 پی‌پی‌ام و سه تکرار انجام شد. آزمایش درون‌شیشه‌ای با دو غلظت 50 و 100 پی‌پی‌ام عصاره این گیاهان اجرا شد. نتایج نشان داد که محلول‌پاشی عصاره‌های گیاهی در کشت گلخانه باعث افزایش طول ساقه، فاصله میانگره و قطر ساقه در سطح یک درصد در بیشتر تیمارها شد. در مقابل تعداد شاخه، مقدار کلروفیل و تعداد گل با کاربرد عصاره‌های گیاهی نسبت به شاهد در برخی تیمارها کاهش یافت. در آزمایش درون‌شیشه‌ای سرعت جوانه‌زنی، رشد گیاهچه، حجم و وزن کالوس تحت تأثیر استفاده از عصاره‌های گیاهان استفاده شده افزایش یافت. میزان رشد کالوس 75 درصد با کاربرد عصاره‌های گیاهی در مقایسه با شاهد بیشتر بود. ترکیبات آنتی‌اکسیدانی به‌دلیل کاهش تنش‌های محیطی برای سلول سبب بهبود رشد سلول و حتی بهبود جوانه‌زنی بذر شده است. با توجه به رویکرد استفاده از عصاره‌های گیاهی در جهت تغذیه و دفع آفات و بیماری، نتایج این تحقیق در کشت و پرورش گوجه‌فرنگی قابل‌تأمل خواهد بود.