بهبود رشد جنین‌های رویشی مارچوبه اکتاپلوئید در شرایط اسمزی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم باغبانی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

3 دانشیار گروه علوم باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه گیلان، رشت، ایران

doi
10.22034/iuvs.2021.533888.1169
چکیده

جنین‏زایی رویشی، روشی است که در آن ساختارهای دوقطبی، از سلول بدنی ایجاد می‏شود. در طی فرآیند تمایز سلول، ریز‏نمونه به محرک‌های درون‌زا پاسخ می‌دهد و در نتیجه، برنامه سلول را جهت می‏دهد. در این پژوهش بررسی تأثیر شرایط اسمزی بر تعداد جنین، سرعت رشد نسبی جنین، رنگیزه‌های فتوسنتزی و پرولین جنین‏های رویشی مارچوبه (Asparagus officinalis L.) اکتاپلوئید مورد بررسی قرار گرفته است. برای القای جنین رویشی از محیط کشت مایع B5 حاوی دو میلی‏گرم بر لیتر 2,4-D استفاده شد و در ادامه از ساکارز با دو غلظت 40 و 60 گرم در لیتر، پلی‏اتیلن‏گلایکول (PEG) با سه غلظت 15، 30 و 60 گرم در لیتر، پنج و 10 میکرومولار آبسیزیک‏اسید و برای اعمال تنش اسمزی چهار و شش دسی‌زیمنس بر متر شوری با کاربرد نمک  کلرید سدیم بر جنین‏های رویشی مارچوبه استفاده شد. بر اساس نتایج به‌دست آمده، بیشترین تعداد جنین کروی (16/3 عدد) با کاربرد 60 گرم PEG به‌دست آمد که با تیمار شش دسی‌زیمنس کلرید ‏سدیم (16/2 عدد) تفاوت معنی‏داری نداشت. بالاترین تعداد جنین دوقطبی (16/13 عدد) مربوط به تیمار شش دسی‌زیمنس کلرید ‏سدیم بود. بعد از آن 60 گرم PEG با 16/6 عدد بیشترین تعداد جنین دوقطبی را نشان داد. بالاترین سرعت رشد نسبی جنین در تیمارهای 15 گرم PEG (37/11 میلی‌گرم در روز) و چهار دسی‌زیمنس کلرید‏ سدیم (23/11 میلی‌گرم در روز) مشاهده شد. کمترین سرعت رشد نسبی جنین در 10 میکرومولار آبسیزیک‌‏اسید (47/3 میلی‌‌گرم در روز) ثبت شد. در تیمارهای 60 گرم PEG و 10 میکرومولار آبسزیک‏اسید با 180/0 و 019/0 میلی‌گرم بر وزن ‏تر به‌ترتیب بیشترین و کمترین میزان کلروفیل کل ثبت شد. بیشترین مقدار کاروتنوئید (054/0 و 047/0 میلی‏گرم بر وزن‏ تر) مربوط به تیمارهای 60 گرم PEG و 40 گرم ساکارز بود. بیشترین مقدار آنتوسیانین (184/0 میلی‏گرم بر وزن‏ تر) در 10 میکرومولار آبسزیک‏اسید و بیشترین میزان پرولین (66/67 میکرومول بر گرم وزن‏ تر) در پنج میکرومولار آبسزیک‏اسید به‌دست آمد. در نهایت شوری شش دسی‏زیمنس بر متر، 60 گرم PEG و پنج میکرومولار آبسزیک‏اسید با کمترین اثر تنش‏زا در مقایسه با ساکارز، بیشترین تأثیر را در رشد و بهبود تکامل جنین‏های رویشی مارچوبه داشته است که در مراحل تولید کلون در مارچوبه قابل‌توصیه می‌باشد.