استفاده از رویکرد احتمالات بیزی برای ارزیابی ریسک در انتخاب و توصیه هیبریدهای جدید ذرت (.Zea mays L)
نویسندگان
1 دانشیار، بخش تحقیقات ذرت و گیاهان علوفهای، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
2 استادیار بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی فارس، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شیراز، ایران.
3 دانشیار، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمان، ایران.
4 استادیار، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی خراسان رضوی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، مشهد، ایران
5 استادیار، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرمانشاه، ایران.
6 استادیار، بخش تحقیقات ذرت و گیاهان علوفهای، موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
doi
10.22092/spj.2025.368724.1410چکیده
عملکرد دانه یک رقم ذرت تابع اثر ژنوتیپ، محیط و برهمکنش ژنوتیپ × محیط است. در این پژوهش، برای بررسی برهمکنش ژنوتیپ × محیط، از روشی استفاده شد که در آن روش های احتمالات بیزی و روشهای تحلیل سازگاری و پایداری عملکرد در یک چارچوب واحد تلفیق شده است. برای این منظور، داده های 20 هیبرید امیدبخش ذرت به همراه دو شاهد تجاری (هیبریدهای H21 و H22) که در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با چهار تکرار در پنج ایستگاه تحقیقاتی (کرج، شیراز، کرمانشاه، کرمان و مشهد) در سالهای 1402 و 1403 ارزیابی شدند، استفاده شد. در شدت انتخاب تعریفشده 20 درصد، هیبریدهای H15،H10 و H17 بالاترین احتمال حاشیهای عملکرد دانه برتر را داشتند، به طوریکه H15 دارای احتمال بالایی برای برتری نسبت به هر هیبریدی، از جمله ارقام شاهد بود که نشاندهنده مناسب بودن آن برای توصیه در مناطق ارزیابیشده بود. همچنین هیبرید H10 با دومین رتبه برای عملکرد دانه، دارای احتمالی بیشتر از 0/90برای برتری نسبت به اغلب هیبریدها به جز H15بود. از طرف دیگر، هیبریدهای H20، H16 و H05 به ترتیب بیشترین احتمال حاشیهای پایداری عملکرد دانه برتر را داشتند. با توجه به احتمال توام عملکرد دانه برتر و پایداری عملکرد، هیبریدهای H20، H16 و H15 برتری خود را نشان دادند. بنابراین، می توان نتیجه گیری کرد که رویکرد احتمالاتی از پتانسیل خوبی برای انتخاب و توصیه ارقام جدید ذرت برخوردار است.
