مروری بر اهداف، برنامهها و پیشرفتهای اصلاح پایههای رویشی درخت سیب در ایران
نویسندگان
1 استاد، پژوهشکده میوه های معتدله و سردسیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
2 مربی، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران.
3 دانشیار، پژوهشکده میوه های معتدله و سردسیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
4 استادیار، پژوهشکده میوه های معتدله و سردسیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
5 دانشیار، پژوهشکده میوه های معتدله و سردسیری، موسسه تحقیقات علوم باغبانی، سازمان تحقیقات،آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران.
doi
10.22092/spj.2025.370644.1440چکیده
تولید ارقام و پایه های جدید محصولات باغبانی با استفاده از روشهای مختلف اصلاحی شامل شناسایی و جمعآوری ژنوتیپ های بومی پرمحصول و باکیفیت، دورگگیریهای هدفمند، و همچنین بررسی سازگاری ارقام تجاری آنها امکانپذیر است. استفاده از ارقام و پایه های جدید سازگار با اقلیم یک منطقه، نقش مهمی را در افزایش کمّی و کیفیت محصول ایفا می کند. بر این اساس، برنامه اصلاح پایههای رویشی سیب در ایران از سال 1384 آغاز شده است. در این برنامه، ضمن شناسایی و جمعآوری بررسی پایههای بومی آزایش اصفهان، مربایی مشهد، گمیآلماسی و سیبگل، سازگاری پایه های رویشی تجاری سیب نیز ارزیابی شدند. صفات مهم درگزینش پایه های سیب، شامل قابلیت تکثیر رویشی، استقرار مناسب در خاک، زودباردهی، عملکرد میوه مناسب درختان پیوندی، تحمل به تنشهای زنده و غیرزنده از جمله بیماری پوسیدگی طوقه و ریشه، بیماری آتشک، تحمل به آفت شته مومی، تحمل به تنش خشکی و میزان آهک فعال بالا در خاک بوده است. همچنین انجام دورگگیریهای هدفمند بین پایه های رویشی بومی و پایه های رویشی تجاری، از دیگر فعالیتهای انجامشده در برنامه اصلاح پایههای سیب در ایران بوده است. نتاج حاصل از دورگگیری ها وگردهافشانی آزاد والدین، به لحاظ صفات مهم در گزینش پایه های رویشی، غربال شده و پایه های امیدبخش سیب در دست معرفی میباشند.
