فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بیماری زنگ قهوه‌ای گندم، که توسط قارچ Puccinia triticina ایجاد می‌شود، یکی از بیماری‌های مهم گندم در ایران است. کشت ارقام مقاوم به بیماری مؤثرترین، اقتصادی‌ترین و از نظر زیست محیطی سالم‌ترین روش کنترل بیماری به‌شمار می‌رود. در تحقیق حاضر، مجموعه‌ای جدید از 52 ژنوتیپ‌ گندم نان و دوروم متشکل از ارقام تجاری و لاین‌های امیدبخش در دست نامگذاری برنامه‌های به‌نژادی گندم آبی موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر به همراه شاهد حساس به بیماری (رقم بولانی) در مراحل گیاهچه و گیاه کامل نسبت به بیماری زنگ قهوه‌ای مورد ارزیابی قرار گرفتند. بررسی در مرحله گیاهچه با استفاده از شش پاتوتیپ از قارچ عامل بیماری در شرایط گلخانه درکرج و بررسی در مرحله گیاه کامل طی دو سال زراعی 02-1401 و 03-1402 در دو ایستگاه تحقیقات کشاورزی صفی‌آباد (دزفول) و شاوور (اهواز) در شرایط آلودگی مصنوعی مزرعه و در دو ایستگاه تحقیقاتی کلاردشت و پارس‌آباد مغان در شرایط آلودگی طبیعی انجام شد. بر اساس نتایج آزمایشات انجام شده در مرحله گیاهچه،‌ 35% ژنوتیپ‌های مورد آزمایش در این مرحله نسبت به تمام جدایه‌های قارچ عامل بیماری مقاوم بودند. نتایج بررسی‌های مزرعه‌ای نیز نشان داد که تمامی ژنوتیپ‌های اقلیم گرم و مرطوب شمال، اقلیم گرم و خشک جنوب و برنامه دوروم، 75% از ژنوتیپ‌های اقلیم معتدل، 60% از ژنوتیپ‌های برنامه شوری و 42% از ژنوتیپ‌های اقلیم سرد از مقاومت قابل قبول (شدت آلودگی 50MS، 50MR، 40S و کمتر) در برابر بیماری برخوردارند. در این پژوهش پنج ژنوتیپ گندم آراز، N-98-20، C-98-7، C-98-8 و CD-99-15 با وجود حساسیت در مرحله گیاهچه نسبت به تمام جدایه‌های زنگ قهوه‌ای، در مرحله گیاه کامل در برابر بیماری مقاوم بودند. احتمال دارد که این ارقام دارای ژن یا ژن‌های مقاومت مرحله گیاه کامل باشند.