مقایسه صفات رویشی و زایشی ژنوتیپ امیدبخش گلابیA95 با برخی ارقام گلابی تجاری بومی ایران بر اساس آزمون‌های تمایز، یکنواختی و پایداری

نویسندگان

1 استاد، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد، گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 دانشیار، پژوهشکده میوه‌های معتدله و سردسیری، مؤسسه تحقیقات علوم تحقیقات باغبانی، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی کرج، ایران.

doi
10.22092/spj.2025.368554.1404
چکیده

ژنوتیپ­های بذری گلابی متعلق به گونه Pyrus communis L.، در مناطق معتدله ایران پراکنده اند و امکان گزینش ژنوتیپ های برتر جهت استفاده در برنامه‌‌های بهنژادی و همچنین کاشت بصورت ارقام تجاری در باغ­های میوه وجود دارد. در این پژوهش، صفات رویشی و زایشی گلابی ژنوتیپ امیدبخش A95 در مقایسه با ارقام بومی گلابی، ارقام سبری و شاه­میوه، بر اساس صفات توصیفگر آزمون­تمایز، یکنواختی و پایداری (DUS) و با هدف استفاده در فرآیند ثبت و معرفی رقم، در قالب طرح کاملا تصادفی با پنج تکرار و ده نمونه در هر تکرار برای هر رقم/ژنوتیپ در سال­های باغی 1402-1401 ارزیابی شدند. صفات مورد بررسی در این پژوهش شامل پنج صفت از فرم عمومی درخت، شش صفت از شاخه یک‌ساله، یازده صفت از برگ، شش صفت از شکوفه و ده صفت مربوط به میوه بودند. مقایسه میانگین ها نشان داد بیشترین نسبت طول به عرض برگ و بیشترین وزن میوه بعد از رقم سبری به ژنوتیپ امیدبخش A95 تعلق داشت. همچنین بیشترین میزان مواد جامد محلول در ژنوتیپ امیدبخش A95 در سال اول و دوم به ترتیب برابر با 14/4و 14/6درصد بود. اسیدیته میوه ژنوتیپ امیدبخش A95 در سال اول 5/4و در سال دوم 5/9ثبت شد. سفتی میوه گلابی ژنوتیپ امیدبخش A95 به ترتیب 3/9و 3/6کیلوگرم بر سانتی­متر مربع به‌عنوان بافت متوسط در دو سال متوالی در زمان رسیدگی کامل میوه تعیین شد. شاخص آبداری میوه ژنوتیپ امیدبخش A95 در سال اول (6/14) بیشتر از ارقام شاه میوه (5/25) و سبری (4/38) بود و طبق دستورالعمل DUS و با 17درصد میزان ماده خشک میوه نسبتا آبدار شناخته شد. علاوه بر صفات خوب کمی و کیفیت میوه، اندازه و وزن میوه، درصد بالای مواد جامد محلول و طعم میوه، ژنوتیپ امیدبخش A95 دارای هاله صورتی ‌رنگ روی میوه بود که یکی از ویژگی های بازارپسندی بیشتر از نظر ظاهر و رنگ در مقایسه با دو رقم سبری و شاه­میوه است.