ارزیابی عملکرد و کیفیت علوفه لاین‌های شبدر ایرانی (Trifolium resupinatum) یک‌چین در شرایط اقلیمی کرج

نویسندگان

1 دانشیار، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

2 دکتری زراعت، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

3 استادیار، مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران

doi
10.22092/spj.2025.369383.1416
چکیده

به‌منظور بررسی عملکرد و کیفیت علوفه لاین‌های شبدر ایرانی یک‌چین، آزمایشی مزرعه ای با 18 ژنوتیپ (ده لاین با منشاء بروجرد و هشت لاین با منشاء کرج) در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و سه تکرار در مزرعه پژوهشی مؤسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج در دو سال زراعی (1403-1401) اجرا شد. تجزیه واریانس مرکب داده ها نشان داد برهمکنش سال × ژنوتیپ بر عملکرد علوفه خشک، عملکرد پروتئین علوفه، محتوی کربوهیدرات‌های محلول در آب و خاکستر علوفه در سطح احتمال یک درصد و بر محتوای الیاف نامحلول در شوینده اسیدی، قابلیت هضم ماده خشک، کل مواد مغذی قابل‌هضم، ارزش نسبی تغذیه‌ای و انرژی خالص شیردهی در سطح احتمال پنج درصد معنی‌دار بود. بیشترین عملکرد علوفه خشک (5/9 تن در هکتار) در لاین‌های LB2 با منشاء بروجرد و LK12 با منشاء کرج در سال دوم کشت به‌دست آمد، در حالی که کمترین عملکرد علوفه خشک (3/3 تن در هکتار) در لاین LB3 با منشاء بروجرد در سال دوم برداشت شد. بیشترین عملکرد پروتئین علوفه (1/07 تن در هکتار) و حداقل مقادیر الیاف نامحلول در شوینده‌های اسیدی و خنثی (به ترتیب 30/67و 41/71درصد) در لاین LB2 در سال اول ثبت شد، در حالی که لاین LK16 با منشاء کرج در سال دوم بالاترین محتوی الیاف نامحلول در شوینده اسیدی (38/80درصد) را داشت. لاین‌های LB2 و LK12 در هر دو سال، بالاترین مقادیر خاکستر علوفه، محتوای ماده خشک مصرفی، کربوهیدرات‌های محلول در آب، ارزش نسبی تغذیه‌ای، انرژی خالص شیردهی و جذب عناصر غذایی (نیتروژن، فسفر و پتاسیم) را داشت. به‌طور کلی، لاین‌های LB2 و LK12 به‌عنوان لاین های برتر با عملکرد و کیفیت مطلوب علوفه شناسایی شدند که می‌توانند برای تولید علوفه با ارزش غذایی بالا در تغذیه دام مورد استفاده قرار گیرند.