الگوی پراکنش برخی از فلزات سنگین در خاک سطحی استان گلستان
نویسندگان
1 دانشیار گروه خاکشناسی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه صنعتی شاهرود
2 استادیار گروه محیطزیست، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه کاشان
3 استاد گروه زمینشناسی، دانشکده علوم، دانشگاه فردوسی مشهد
doi
10.22092/ijsr.2015.101396چکیده
برای درک بهتر وسعت آلودگی خاک به عناصر سنگین و اثر آن بر اکوسیستم، داشتن اطلاعات مکانی اثر بومشناختی آنها ضروری است. ازاینرو، در این پژوهش، الگوی مکانی خطر بومشناختی فلزات سنگین (کادمیوم، سرب، مس، نیکل و روی) در خاک سطحی استان گلستان مشخص شده است. بدین منظور، از سراسر استان 346 نمونه خاک سطحی (0-30 سانتیمتر) جمعآوری شد. پس از انجام آمادهسازیهای اولیه نمونهها با ترکیبی از اسیدهای مختلف هضم شده و غلظت عناصر مذکور در آنها قرائت شد. سپس بر اساس غلظت پایه و معادلات موجود، خطر تجمعی عناصر برای هر نقطه نمونهبرداری مشخص گردید و سپس با استفاده از روش کریجینگ معمولی، الگوی مکانی خطر بومشناختی عناصر مشخص شد. نتایج نشان داد که میانگین غلظت کل کادمیوم، سرب، مس، نیکل و روی در منطقه مورد مطالعه، به ترتیب: 12/0، 42/15، 9/23، 88/34 و 08/82 میلیگرم در کیلوگرم است و دامنه تغییرات آنها هم به ترتیب عبارت از 35/0، 2/37، 4/84 ، 85/75 و 4/392 است. نتایج درونیابی مشخص کرد که سه منطقه اصلی با آسیبپذیری بومشناختی بسیار زیاد قابل شناسایی است: الف- منطقهای در مرکز قسمت جنوبی استان که در قسمت کوهستانی استان واقع شده است. ب- قسمتی که به صورت نواری در شرق استان از جنوب به شمال امتداد دارد و ج- منطقهای در شمال غربی استان که منطبق با مناطق دشتی و تالاب صوفیکم و مناطق مجاور میباشد.