سیاستهای روسیه در تسلط اقتصادی بر مسیرهای تجاری شمال و شمال غرب ایران از طریق ساخت راه (با تأکید بر اسناد امتیازنامههای راه تبریز به قزوین در دورۀ قاجار)
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران دانشگاه اصفهان
2 استاد تاریخ دانشگاه اصفهان
3 استاد تاریخ دانشگاه اصفهان
doi
10.22034/ganj.2018.2269چکیده
هدف: بررسی اهداف اقتصادی و تجاریِ روسها از راهسازی در شمال و شمال غرب ایران. روش: مقاله با روش توصیفی- تحلیلی، و بهرهگیری از اسناد موجود در وزارت امور خارجه و سازمان اسناد و کتابخانة ملی ایرانموضوع راهسازی در شمال و شمال غرب ایران در دوره قاجار، بررسی شده است. یافتهها و نتایج: روسهاکه از دورۀ صفویه تا اواسط دورۀ قاجار، سیاستهای تصرف اراضی را در شمال و شمال غرب ایران دنبال میکردند، در دورۀ ناصرالدین شاه، رویکرد خود را به سمتِ تسلطِ اقتصادی تغییر دادند. حکومت قاجار برای جلوگیری از این تسلط، سالها در مقابل پیشنهادِ روسها مبنیبر راهسازی در این مناطق مقاومت کرد. اما در نهایت به دلیلی مشکلات اقتصادی و عدم رشد تجاری،تسلیم روسها شد و امتیازنامۀ ساخت راه شوسۀ تبریز به تهران را به روسها واگذار کرد. راهسازی در ایران منافع اقتصادی و نظامی زیادی برای روسیه داشت؛ هم راه ورود کالاهای روسیه به ایران را باز کرد و هم شرایط را برای تسلطِ نظامی روسها به شمال غرب ایران فراهم کرد.
