شناخت انواع دوخت به‌کاررفته در صحافی نسخه‌های خطی متعلق به دوره صفویه تا قاجار موجود در مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مرمت اشیاء تاریخی و فرهنگی/دانشگاه هنر اصفهان

2 کارشناس ارشد مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان

3 استادیار دانشکدة مرمت اشیاء فرهنگی و تاریخی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

doi
10.22034/ganj.2018.2272
چکیده

  هدف: شناسائی انواع دوخت عطف به‌کاررفته در صحافی کتب خطی دوره صفویه تا قاجار موجود در سازمان اسناد و کتابخانه ملی فارس، به منظور حفظ دوام و اصالتشان  به هنگام مرمت. روش: روش پژوهش، کتابخانه‌ای و میدانی است. کتب خطی مربوط به دوره صفویه تا قاجار موجود در مرکز اسناد و کتابخانه ملی فارس که دارای تاریخ صحافی بودند انتخاب شدند. با دوربین Canon Power Shot SX40 HS از آن‌ها عکس‌برداری و مشخصاتِ صحافی‌شان یادداشت شد. با استفاده از نرم‌افزار SPSS مشخصاتِ صحافی در دوره‌های مختلف (صفویه، افشار، زند و قاجار) شناسائی شد. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: انواع دوخت، انواع شیرازه، فرم‌های عطف، انواع جزوه، در منابع موجود در مرکز سازمان اسناد و کتابخانه ملی فارس شناسایی شد. در هر سه دوره (صفوی، افشار و زند، قاجار) بیشترین نوع دوخت به‌کاررفته دوسوزنه و بیشترین نوع جزوه هشت‌برگی است. هنگام مرمت و صحافی کتب خطی برای حفظ دوام و اصالت آثار باید از همان روش دوخت قبلی اثر استفاده کرد و در صورتی که روش دوخت قبلی قابل تشخیص نبود، مناسب‌ترین دوخت برای کتاب را انتخاب کرد.