فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

به ­منظور بررسی اثر تاریخ کاشت و ارتباط عوامل آب و هوایی‌ در مراحل مختلف رشد با مراحل فنولوژیکی و عملکرد دانه برخی تجاری ارقام گندم نان، آزمایشی به­ صورت کرت­های خرد شده در قالب طرح بلوک­ های کامل تصادفی با سه تکرار در سال­های 99-1397 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی داراب اجرا شد. کرت­ های اصلی شامل پنج تاریخ کاشت (پنجم و بیستم آبان، پنجم و بیستم آذر و پنجم دی) و کرت­ های فرعی شامل پنج رقم گندم (مهرگان، برات، خلیل، سارنگ و ستاره) بودند. نتایج نشان داد که ارقام دیررس‌تر خلیل و برات در تاریخ کاشت‌های زودهنگام عملکرد دانه بالاتری داشتند. ارقام زودرس ستاره و مهرگان در تاریخ ­های کاشت دیرهنگام، کاهش عملکرد دانه کمتری داشتند. بیشترین و کمترین میانگین عملکرد دانه ارقام به­ ترتیب در تاریخ­های کاشت های 20 آبان (6934 کیلوگرم در هکتار) و پنجم دی (5775 کیلوگرم در هکتار) به­ دست آمد. تعداد روز و درجه-روز رشد (GDD) برای مراحل مختلف رشدی، با تاخیر در کاشت، کاهش یافت. این کاهش برای مراحل طویل­شدن ساقه، گرده‌افشانی و رسیدگی فیزیولوژیکی از تاریخ کاشت اول به پنجم به­ترتیب 181، 282 و 528 درجه-روز رشد بود. بررسی همزمان ارتباط عوامل آب و هوایی و اثر تاریخ کاشت بر خصوصیات ارقام، دو مولفه اول در مجموع حدود 40 درصد تغییرات را توجیه کردند. نتایج نشان داد که دما مهمترین عامل کنترل­کننده در طول دوره‌های مختلف رشدی بود. با تغییر در تاریخ کاشت، درجه-روز رشد لازم برای مراحل مختلف مقدار ثابتی نبود که می ­تواند به ­دلیل اثر سایر عوامل محیطی باشد. نتایج این پژوهش می تواند به درک بهتر ارتباط عوامل آب و هوایی بر عملکرد دانه گندم نان و انتخاب ارقام سازگار برای منطقه داراب در شرایط تغییر اقلیم کمک کند.