واکنش خصوصیات مرفو-فیزیولوژیکی و ظرفیت آنتیاکسیدانی برخی ارقام تجاری بادام به تنش خشکی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری، گروه زراعت و گیاهان دارویی، دانشکده کشاورزی، دانشگاه آزاد واحد شهرکرد، شهرکرد، ایران.
2 دانشیار، مرکز تحقیقات تغذیه و محصولات ارگانیک، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهرکرد، شهرکرد، ایران.
3 استادیار، بخش تحقیقات علوم زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران.
4 استادیار، بخش تحقیقات خاک و آب، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهارمحال و بختیاری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، شهرکرد، ایران.
doi
10.22092/spj.2024.365684.1357چکیده
با توجه به گسترش کمآبی و لزوم شناسایی و معرفی ارقام متحمل به تنش خشکی، این پژوهش با هدف بررسی واکنش ارقام تجاری بادام به تنش خشکی بهصورت کرت های خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در ایستگاه چهارتخته مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان چهار محال و بختیاری دو سال 1399 و 1400 اجرا شد. دورهای آبیاری بر اساس درصد رطوبت قابل استفاده خاک بین ظرفیت زراعی تا نقطه پژمردگی شامل 70 درصد، 50 درصد، 30 درصد و 10 درصد رطوبت ظرفیت زراعی به عنوان کرت اصلی و پایه رویشی GN بدون پیوند و 13 رقم تجاری مامائی، ربیع، صبا، آراز، اسکندر، آیدین، شاهرود 6، 7، 8، 10، 12، 13، 21 که همگی بر روی پایه رویشی GN پیوند شده بودند به صورت تصادفی در کرت های فرعی قرار گرفتند. در هر دو سال مطالعه گیاهان به مدت چهار ماه از اول خرداد تا پایان شهریور تحت تنش آبی قرار داشتند و ارزیابی و اندازهگیری صفات مورد مطالعه در دو مرحله، اواسط دوره تنش (اواخر تیر) و اواخر دوره تنش (اواخر شهریور) دوره انجام شد. نتایج نشان داد که تنش خشکی موجب کاهش معنیدار وزن تر و خشک بخشهای هوایی همه ارقام تجاری بادام شد و کمترین اثر تنش خشکی در رقم شاهرود 8 و پایه GN ثبت گردید. در هر دو مرحله مورد مطالعه اعمال تنش خشکی همراه با کاهش قابل توجه در شاخص کلروفیل بود و بین ارقام بادام نیز تفاوت معنیداری وجود داشت. در مقابل مقدار مالون دیآلدئید و نشت الکترولیت در همه ارقام بادام با افزایش شدت خشکی افزایش معنیداری داشتند. در هر دو مرحله اواسط و اواخر دوره تنش، ارقام شاهرود 8، شاهرود 12 و پایه GN بیشترین شاخص کلروفیل و کمترین مقدار مالون دیآلدئید و نشت الکترولیت را تحت تنش شدید خشکی (10 درصد رطوبت ظرفیت زراعی) را نشان دادند. فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی کاتالاز، سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون پراکسیداز و پراکسیداز در طول دوره تنش در ارقام بادام روند صعودی داشتند. در شرایط تنش شدید خشکی بیشترین ظرفیت آنتیاکسیدانی از نظر فعالیت آنزیمهای مورد مطالعه در ارقام شاهرود 12، شاهرود 8 و پایه GN ثبت شد. براساس نتایج این پژوهش، در سطوح مختلف تنش خشکی، ارقام شاهرود 8، شاهرود 12 و پایه GNبیشترین وزن تر و خشک، شاخص کلروفیل و فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی را داشتند و در مقابل کمترین مقدار پراکسیداسیون در این ارقام مشاهده شد که بیانگر تحمل بالای این ارقام به تنش کمآبی بود.
