بررسی تحمل به شوری در رقم‌های پیاز خوراکی (Allium cepa L.) با استفاده از شاخص‌های تحمل به تنش

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، خوزستان، ایران

2 استادیار گروه علوم و مهندسی باغبانی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، خوزستان، ایران

3 استادیار گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده علوم کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، خوزستان، ایران

doi
10.22034/iuvs.2020.114181.1068
چکیده

تنش شوری یکی از مهم‌ترین محدودیت‌ها برای تولید محصولات کشاورزی در مناطق خشک و نیمه‌خشک است. بنابراین، بهبود ژنتیکی مقاومت به شوری در رقم‌های اصلاح‌شده ضروری می‌باشد. شناسایی و انتخاب ژنوتیپ‌های مقاوم به شوری نقطه شروع برای این اهداف اصلاحی می‌باشد. بدین منظور 19 رقم‌ پیاز خوراکی در دو سطح شوری (صفر و 100 میلی‌مولار کلرید سدیم) در قالب طرح کاملاً تصادفی و با سه تکرار در سامانه کشت هیدروپونیک مورد ارزیابی قرار گرفتند. این آزمایش در گلخانه باغبانی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان طی سال‌ 97-1396 انجام شد. نتایج مقایسه میانگین تفاوت بسیار معنی‌داری را برای عملکرد در شرایط بدون تنش (Yp) و عملکرد در تنش شوری (Ys) در بین رقم‌ها آشکار کرد که دلالت بر وجود تنوع ژنتیکی در بین رقم‌ها بود. بنابراین برای ارزیابی تحمل به شوری رقم‌ها، شاخص‌های مختلف تنش بر اساس Yp و Ys محاسبه شد. بر اساس بیشتر شاخص‌ها، رقم‌های اصفهان و آذرشهر به‌عنوان متحمل‌ترین رقم‌ها به شوری تعیین شدند. تجزیه به مؤلفه‌های اصلی نشان داد که 3/94 درصد تغییرات کل، توسط دو مؤلفه‌ی اول و دوم توجیه‌ شدند. تجزیه خوشه‌ای بر اساس شاخص‌های تحمل به شوری رقم‌ها را در سه گروه قرار داد. در مجموع شاخص تحمل تنش، میانگین هندسی‌ عملکرد، میانگین هارمونیک و شاخص عملکرد را می‌توان به‌عنوان مناسب‌ترین شاخص‌ها برای غربالگری رقم‌های متحمل به شوری معرفی کرد.