از ابزار تا تسهیل‌گر هوشمند: واکاوی نقش چت‌جی‌پی‌تی در تحول کلاس‌های درس زبان انگلیسی

نویسندگان

1 استادیار گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران.

doi
10.22091/jrim.2025.13838.1377
چکیده

کاربرد هوش مصنوعی در آموزش زبان، با شتابی فزاینده درحال پیشرفت است و با ارائه نوآوری‌های تحول‌آفرین، تجربه یادگیری را به‌طور چشمگیری غنی‌تر و شخصی‌تر می‌سازد. این فناوری با ابزارهایی مانند سیستم‌های هوشمند تطبیقی و چت‌بات‌های گفت‌وگومحور، نه‌تنها دسترسی به محتوای آموزشی را همگانی کرده، بلکه امکان یادگیری تعاملی و منطبق بر نیازهای فردی هر زبان‌آموز را فراهم می‌کند. پژوهش کیفی حاضر به واکاوی نقش چت‌جی‌پی‌تی، به عنوان یکی از پیشرفته‌ترین ابزارهای هوش مصنوعی، در تحول کلاس‌های درس زبان انگلیسی می‌پردازد. بدین منظور، با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند، ۱۵ مدرس زبان انگلیسی مقطع متوسطه دوم در استان سمنان انتخاب و اطلاعات از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و مشاهده مستقیم کلاس‌های درس گردآوری شد. داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون تجزیه و تحلیل و به‌منظور تأمین اعتبار، از راهبردهای بازبینی همتایان، اعتبارسنجی مشارکت‌کنندگان و مثلث‌سازی داده‌ها استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که به‌کارگیری چت‌جی‌پی‌تی، موجب ایجاد تحول مثبت در چهار حوزۀ کلیدی: افزایش تعامل و  مشارکت زبان‌آموزان، شخصی‌سازی فرآیند یادگیری، بهینه‌سازی زمان آموزشی و دسترسی گسترده به منابع شده است. با این حال، چالش‌های متعددی نیز شناسایی شد که از جمله آنها می‌توان به سواد دیجیتالی ناکافی مدرسان، وابستگی بیش از حد مدرسان و زبان‌آموزان به چت‌جی‌پی‌تی، نگرانی درباره صحت و دقت محتوای تولیدی، محدودیت‌های زیرساختی و حمایتی، و فقدان سیاست‌ها و چهارچوب‌های نظارتی شفاف اشاره کرد. شرکت‌کنندگان برای مقابله با این چالش‌ها، راهکارهایی را در سه محور اصلی ارائه دادند: تدوین راهبردهای نظارتی، توانمندسازی مدرسان، و بهره‌گیری از راهبردهای آموزشی-فناورانه. این مطالعه نتیجه می‌گیرد که اگرچه چت‌جی‌پی‌تی پتانسیل فوق‌العاده‌ای برای بازتعریف اکوسیستم آموزش زبان دارد، موفقیت آن در گرو توانمندسازی مربیان، توسعه راهبردهای نوین تدریس و اتخاذ نگاهی متعادل و نقادانه به قابلیت‌های آن است