تیپ‌‌‌‌شناسی جهت گیری اهداف پیشرفت دانش‌آموزان: مقایسه تکمیل تکلیف و رفتارهای پیشرفت

نویسندگان

1 دکتری روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران

2 دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه قم، قم، ایران.

3 کارشناسی ارشد مشاوره مدرسه، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران

4 دکتری مشاوره خانواده، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه خوارزمی، کرج، ایران

doi
10.22091/jrim.2025.12535.1234
چکیده

عوامل زیادی مثل انگیزش و تکمیل تکلیف می‌توانند بر یادگیری دانش­آموزان تأثیر بگذارند. دراین‌باره، شواهد نشان داده که انگیزش یکی از عوامل مؤثر و مهم در بهبود عملکرد دانش­آموزان است. پژوهش حاضر باهدف تعیین نیم‌رخ انگیزشی دانش­آموزان با استفاده از تحلیل مبتنی بر شخص و مقایسه‌ تکمیل تکلیف و رفتارهای پیشرفت با توجه به این نیم‌رخ‌ها انجام‌گرفته است. این پژوهش یک مطالعه توصیفی- علی مقایسه‌ای است. تعداد 221 نفر دانش‌آموز مقطع متوسطه دوره دوم مقیاس جهت‌گیری اهداف پیشرفت الیوت و مک گرگور و رفتارهای پیشرفت را تکمیل نمودند و معلمان میزان تکمیل تکلیف را مشخص کردند. برای تحلیل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SPSS از روش تحلیل خوشه‌ای و تحلیل واریانس چند متغیری و آزمون خی دو بهره گرفته شد. بر اساس نتایج حاصل از تحلیل خوشه‌ای، چهار خوشه انگیزش برای دانش‌آموزان به دست آمد: 2/14 درصد در خوشه‌ بی‌انگیزشی، 6/27 درصد در خوشه‌ انگیزش سه‌گانه، 19 درصد در خوشه‌ تبحرگرا-عملکردگرا و 3/39 درصد خوشه‌ انگیزش چندگانه قرار گرفتند. تکمیل تکلیف و رفتارهای پیشرفت خوشه‌ بی­انگیزشی، کمتر از سایر خوشه‌ها بود (001/0P<). یافته‌های به‌دست‌آمده می‌تواند به مسئولین حوزه آموزش کمک نماید تا با طراحی برنامه‌های مداخله‌ای تربیتی در ارتقا و یا حفظ انگیزش دانش­آموزان، در طول سال‌های تحصیلی اقدامات مؤثری را انجام دهند.